Lise ve Dengi Okullar Denetim Rehberi’nin Yasal Belgeler ve Alanyazın Temelli İncelenmesi

The aim of this study is to examine the “High Schools and Equivalent Schools Guidance and Supervision Guide” on the basis of legal documents and literature. The aim of secondary education is to prepare students for higher education, the profession or life in the most general sense, through various programs and types of schools in line with their interests and abilities. In line with this purpose, secondary education institutions in our education system are structured in different program types. This multi-structure complicates administrative practices and brings problems with high schools to fulfill their functions. Solving the problems that arise requires that the supervision process be carried out in line with this multidimensional structure. This research is important in terms of identifying deficiencies, inconsistencies and other improvable areas in the supervision guide and revealing the need for updating the guide. The qualitative research design using document analysis method was chosen as the research model. The "High School and Equivalent Schools Guidance and Supervision Guide" prepared by the Supervision Board of the Ministry of National Education in 2016 was used as the working document. The data subjected to the content analysis were examined under the "consistency" and "inconsistency" categories within the framework of the themes "Relationship of Supervision Guide with Legal Documents" and "Relationship of Supervision Guide with the Literature". Research findings; shows that the total number of codes emerging under the "consistency" category within the framework of the relationship of the guide with legal documents is more than the total number of codes reached in the "inconsistency" category. It is observed that the inconsistency of the supervision guide with the legal documents is largely due to its outdated. On the other hand, as a result of the content analysis, although it is seen that the guideline is generally consistent with the literature, it has been determined that there are no references to the literature in the guideline, there are deficiencies in its content according to the literature and some conceptual inconsistencies in the guideline. According to the results of the research, the practitioners and researchers respectively; Suggestions were made such as making the necessary arrangements in the legislation to update the guide in case of need, giving more space to the literature in the guide, and comparing the guides prepared for the supervision of high schools in foreign countries, if any.

Bu araştırmanın amacı “Lise ve Dengi Okullar Rehberlik ve Denetim Rehberi”ni yasal belgeler ve alanyazın temelinde incelemektir. Ortaöğretimin amacı öğrencileri ilgi ve yetenekleri ölçüsünde çeşitli program ve okul türleri yoluyla yükseköğretime, mesleğe ya da en genel anlamda hayata hazırlamaktır. Bu amaç doğrultusunda eğitim sistemimizde ortaöğretim kurumları farklı program türlerinde yapılandırılmıştır. Bu çoklu yapı yönetimsel uygulamaları zorlaştırmakta ve liselerin işlevlerini yerine getirmeleri konusunda sorunları da beraberinde getirmektedir. Ortaya çıkan sorunların çözüme kavuşturulması denetim sürecinin bu çok boyutlu yapı doğrultusunda yürütülmesini gerektirmektedir. Bu araştırma denetim rehberindeki eksikliklerin, tutarsızlıkların ve diğer geliştirilebilir alanların tespit edilmesi ve rehberin güncellenmesi ihtiyacının ortaya konulması açısından önem taşımaktadır. Araştırma modeli olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman inceleme yöntemi seçilmiştir. Çalışma dokümanı Millî Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın 2016 yılında hazırlamış olduğu “Lise ve Dengi Okullar Rehberlik ve Denetim Rehberi”dir. İçerik analizine tabi tutulan veriler “Denetim Rehberinin Yasal Belgelerle İlişkisi” ve “Denetim Rehberinin Alanyazınla İlişkisi” temaları çerçevesinde, “tutarlılık” ve “tutarsızlık” kategorileri altında incelenmiştir. Araştırma bulguları; rehberin yasal belgelerle ilişkisi çerçevesinde “tutarlılık” kategorisi altında ortaya çıkan toplam kod sayısının “tutarsızlık” kategorisinde ulaşılan toplam kod sayısından fazla olduğunu göstermektedir. Denetim rehberinin yasal belgelerle tutarsızlığının büyük oranda güncel olmamasından kaynaklandığı görülmektedir. Öte yandan içerik analizi sonucunda rehberin alanyazınla genel olarak tutarlı olduğu görülse de rehberde alanyazına hiç atıf yapılmadığı, alanyazına göre içeriğinde eksiklikler olduğu ve rehberde bazı kavramsal tutarsızlıkların bulunduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucuna göre uygulayıcılara ve araştırmacılara sırasıyla; rehberin ihtiyaç halinde güncellenmesi için mevzuatta gerekli düzenlemelerin yapılması, rehberde alanyazına daha fazla yer verilmesi ve varsa yabancı ülkelerde liselerin denetimi için hazırlanan rehberlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi gibi öneriler getirilmiştir.