Doğa Temelli Uygulamaların Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Değer Edinimi Üzerindeki Etkisi / The Effect of Nature-Based Practices on Preschool Children's Value Acquisition

This research is a quasi-experimental study with a pretest-posttest and control group that aims to determine the effects of nature-based practices on children's value acquisitions. The independent variable of the research is the ‘‘Nature-Based Activity Program’’ prepared by the researchers; the dependent variable is the value acquisitions of children that turn into behaviors. The study group of the research consists of 44 preschool children, 22 in the experimental group and 22 in the control group, aged between 60-72 months, attending an independent kindergarten in the city center of Diyarbakır. Children in the experimental group participated in a 12-session “Nature-Based Activity Program” prepared in line with the 12 universal values (love, respect, responsibility, tolerance, freedom, peace, happiness, honesty, cooperation, humility, simplicity and unity) in the “Living Values Education Program” supported by UNESCO. The Nature-Based Activity Program was inspired by Rousseau's nature-based education approach. The program was planned to be implemented in 2 sessions per week. The duration of each session is 90 minutes. In each session, there are three parts: the warm-up phase, the main activity phase and the reinforcement phase, which are based on nature-based practices that support each other and aim to achieve the target value of the session. The children in the control group continued their daily education routines. The research data were collected with the “Values in Behavior Scale”. The scale was applied to both the experimental group and the control group children as a pre-test, post-test, and retention test. As a result of the analyses, it was determined that there was a significant difference between the post-test and retention test scores of the children in the experimental and control groups in favor of the experimental group. The significant difference between the post-test and retention test mean scores of the children in the experimental and control groups shows that nature-based education practices will contribute more to the value teaching process. Based on the research results, suggestions were made for practitioners and researchers.

Bu araştırma doğa temelli uygulamaların çocukların değer edinimleri üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlayan öntest-sontest ve kontrol gruplu yarı deneysel bir araştırmadır. Araştırmanın bağımsız değişkeni araştırmacılar tarafından hazırlanan ‘‘Doğa Temelli Etkinlik Programı’’; bağımlı değişkeni ise çocukların davranışa dönüşen değer edinimleridir. Araştırmanın çalışma grubunu Diyarbakır il merkezinde bağımsız bir anaokuluna devam eden, yaşları 60-72 ay aralığında değişen, 22’si deney, 22’si kontrol grubunda olmak üzere 44 okul öncesi dönem çocuğu oluşturmaktadır. Deney grubunda yer alan çocuklar UNESCO tarafından desteklenen “Yaşayan Değerler Eğitimi Programı” nda yer alan 12 evrensel değer (sevgi, saygı, sorumluluk, hoşgörü, özgürlük, barış, mutluluk, dürüstlük, iş birliği, alçakgönüllülük, sadelik ve birlik) doğrultusunda hazırlanan 12 oturumlu “Doğa Temelli Etkinlik Programı” na katılmışlardır. Doğa Temelli Etkinlik Programında Rousseau’nun doğaya dayalı eğitim yaklaşımından esinlenilmiştir. Program haftada 2 oturum uygulanacak biçimde planlanmıştır. Her bir oturumun süresi 90 dakikadır. Her oturumda birbirini destekleyen ve oturumdaki hedef değerin kazanımını amaçlayan, doğa temelli uygulamalara dayanan ısınma aşaması, ana etkinlik aşaması ve pekiştirme aşaması olmak üzere üç bölüm bulunmaktadır. Kontrol grubunda yer alan çocuklar ise günlük eğitim rutinlerine devam etmiştir. Araştırma verileri “Davranışta Değerler Ölçeği” ile toplanmıştır. Ölçek hem deney grubu çocuklarına hem de kontrol grubu çocuklarına ön test, son test ve kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda deney ve kontrol grubunda yer alan çocukların son test ve kalıcılık testi puanları arasında deney grubu lehine anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir. Deney ve kontrol grubunda yer alan çocukların son test ve kalıcılık testi puan ortalamaları arasındaki anlamlı farklılık doğa temelli eğitim uygulamalarının değer öğretim sürecine daha fazla katkı sağlayacağını göstermektedir. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.