Eğitim Alanında Coğrafi Bilgi Sistemleri İle İlgili Yapılmış Araştırmalara Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz / A Bibliometric Analysis of the Research on Geographic Information Systems in Field of Education

Abdulkadır Ergün

doi:10.19160/e-ijer.1322121

TR EN

Eğitim Alanında Coğrafi Bilgi Sistemleri İle İlgili Yapılmış Araştırmalara Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz / A Bibliometric Analysis of the Research on Geographic Information Systems in Field of Education

Öz

Bu araştırmanın amacı eğitim alanında Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile ilgili yayımlanan akademik çalışmaları bibliyometrik analiz yöntemi ile incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma sürecinde WoS veri tabanlarında “Geographic Information System” ve “GIS” anahtar kelimeleri kullanılarak literatür taraması yapılmıştır. Arama kriteri olarak “doküman başlığı, özet, anahtar kelime” seçilerek 1990-2022 yılları arasında yayımlanan yayınlar araştırmaya dâhil edilmiştir. WoS‘ta eğitim araştırmaları ve eğitim disiplinleri kategorilerinde ulaşılan 1.124 akademik çalışmaya ait bibliyometrik veri, çalışmanın veri setini oluşturmaktadır. Araştırmada CBS ile ilgili olarak en fazla yayın yapılan yılların 2009 ve 2012, en fazla yayın yapılan dilin İngilizce olduğu, çalışmaların büyük bir kısmını makalelerin oluşturduğu, yayın yapan yazarların çalıştığı ya da desteklendiği kurumların başında Pensilvanya Commonwealth Yüksek Öğretim Sistemi’nin, Türk üniversitelerinden ise 16 tane üniversitenin yer aldığı, yayın yapılan kaynakların başında Journal Of Geography In Higher Education dergisinin olduğu, yayın yapılan ülkelerin başında ABD’nin olduğu, 2000’li yıllardan sonra her geçen yıl konuya ilişkin yayınlara yapılan atıf sayısının arttığı, CBS ile ilgili yapılan bilimsel yayınlarda en çok CBS ve Coğrafi Bilgi Sistemleri kavramlarının kullanıldığı bulgularına ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda eğitim alanında yayınlanmış CBS içerikli yayınlarla ilgili olarak birçok bileşene yönelik bir çerçeve ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

A Bibliometric Analysis of the Research on Geographic Information Systems in Field of Education / Eğitim Alanında Coğrafi Bilgi Sistemleri İle İlgili Yapılmış Araştırmalara Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz

Abstract

Bu araştırmanın amacı eğitim alanında Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ile ilgili yayımlanan akademik çalışmaları bibliyometrik analiz yöntemi ile incelemektir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Çalışma sürecinde WoS (Web of Science) veri tabanlarında “Geographic Information System” ve “GIS” anahtar kelimeleri kullanılarak literatür taraması yapılmıştır. Arama kriteri olarak “doküman başlığı, özet, anahtar kelime” seçilerek 1990-2022 yılları arasında yayımlanan yayınlar araştırmaya dâhil edilmiştir. WoS‘ta eğitim araştırmaları ve eğitim disiplinleri kategorilerinde ulaşılan 1.124 akademik çalışmaya ait bibliyometrik veri, çalışmanın veri setini oluşturmaktadır. Araştırmada CBS ile ilgili olarak en fazla yayın yapılan yılların 2009 ve 2012, en fazla yayın yapılan dilin İngilizce olduğu, çalışmaların büyük bir kısmını makalelerin oluşturduğu, yayın yapan yazarların çalıştığı ya da desteklendiği kurumların başında Pensilvanya Commonwealth Yüksek Öğretim Sistemi’nin, Türk üniversitelerinden ise 16 tane üniversitenin yer aldığı, yayın yapılan kaynakların başında Journal Of Geography In Higher Education dergisinin olduğu, yayın yapılan ülkelerin başında ABD’nin olduğu, 2000’li yıllardan sonra her geçen yıl konuya ilişkin yayınlara yapılan atıf sayısının arttığı, CBS ile ilgili yapılan bilimsel yayınlarda en çok CBS ve Coğrafi Bilgi Sistemleri kavramlarının kullanıldığı bulgularına ulaşılmıştır. Ulaşılan bu bulgular doğrultusunda araştırma sonucunda CBS ile ilgili yapılmış yayınların trendlerini belirlemeye yönelik olarak Wos dışında Scopus, EBSCO, Google Scholar gibi farklı veri tabanlarından elde edilen verilerle çalışmaların yapılması, eğitim araştırmaları kategorisi dışındaki disiplinlerde de CBS ile ilgili yapılmış çalışmaların eğilim ve trendlerini belirlemeye yönelik çalışmaların yapılması ve Türkiye’nin ülkeler arası iş birliğinde az bağlantıya sahip olduğu bulgusundan hareketle CBS üzerine çalışan Türkiye’deki araştırmacıların diğer ülkelerdeki araştırmacılar ile iş birliğine dayalı bir biçimde çalışmalarını gerçekleştirmeleri önerilmiştir.

Keywords

Kaynakça

Akbaba, B. & Karaca, A. (2021). Tarih eğitimi üzerine yayımlanan makalelerin bibliyometrik analizi. İçinde A. Altunçekiç (Ed.), Covid 19 pandemi etkisinde eğitim ve uzaktan eğitim araştırmaları (s.13-30). Gazi Kitabevi.
Aksoy, B., Bozdoğan, K. & Sönmez, Ö. F. (2021). An evaluation of the publications in the field of geography education: Bibliometric analysis based on the web of science database. Review of International Geographical Education Online, 11(2), 540-557. https://doi.org/10.33403/rigeo.724741
Almalı, H. & Yeşiltaş, E. (2020). Sosyal bilgiler eğitiminde coğrafya konularının Web 2.0 teknolojileri kullanılarak öğretiminin öğrencilerin akademik başarı ve tutumlarına etkisi. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi (TÜBİAD), 5 (2), 165-182.
Birkle, C., Pendlebury, D. A., Schnell, J., & Adams, J. (2020). Web of Science as a data source for research on scientific and scholarly activity. Quantitative Science Studies, 1(1), 363–376. https://doi.org/10.1162/qss_a_00018
Bordons, M., & Barrigón, S. (1992). Bibliometric analysis of publications of Spanish pharmacologists in the SCI (1984–89). Part II. Scientometrics, 25(3), 425-446.
Bozdoğan, K. (2020). A Bibliometric analysis of educational studies about “museum education”. Participatory Educational Research , 7(3), 161-179. https://doi.org/10.17275/per.20.40.7.3
Bozdoğan, K. & Sönmez, Ö. F. (2023). Tarih eğitimi üzerine yapılan eğitim araştırmaları makalelerinin bibliyometrik analizi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi , 12(1), 16-28. https://doi.org/10.30703/cije.1104813
Bozdoğan, K., Şahinpınar, D. & Karatekin, E. (2023). Çevre okuryazarlığı alanında yayınlanan eğitim araştırmaları makalelerinin bibliyometrik analizi. Turkish Studies - Education, 18(1), 27-44. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.63833

Burrough, P. A. & McDonnell, R. A. (1998). Principles of Geographical Information Systems. New York: Oxford University Press.
By, R. A. (2001). A gentle introduction to GIS. In R. A. de By (Eds.), Princibles of Geographic Information Systems (p. 26-63). Enschede: The International Institute for Aerospace Survey and Earth Sciences (ITC).
Cooper, I. D. (2015). Bibliometrics basics. Journal of the Medical Library Association (JMLA), 103(4), 216-218. http://dx.doi.org/10.3163/1536-5050.103.4.013
Demir, H. & Erigüç, G. (2018). Bibliyometrik bir analiz ile yönetim düşünce sisteminin incelenmesi. İş ve İnsan Dergisi, 5(2), 91-114.
Dikmen, M., & Tuncer, M. (2018). Bilgisayar destekli eğitimin öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisinin meta-analizi: Son 10 yılda yapılan çalışmaların incelenmesi. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 9 (1), 97-121. https://doi.org/10.16949/turkbilmat.334733
Düzgün, H. Ş. (2005). Madencilikte Coğrafi Bilgi Sistemleri ve yardımcı teknolojiler. Ş. Eskikaya, C. Karpuz, M. A. Hindistan & N. Tamzok (Edt.), Maden Mühendisliği Açık Ocak İşletmeciliği El Kitabı içinde (s. 315-335). Ankara: TMMOB Maden Mühendisleri Odası Yayınları.
Gökçen, D. & Arslan, M. (2022). Türkçe eğitimi araştırmalarına genel bir bakış: Bibliyometri çalışması. Journal Of Research In Turkıc Languages, 1(1), 39-56.
Güngör, M. (2022). Uzaktan algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) alanında yayınlanan makalelerin bibliyometrik analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, Dijitalleşme Özel Sayısı. 287-305.
İnan, B., Sucu, F., Toy, K & Kezer, Z. (2017). MapInfo Pro 64 bit Eğitim Kitabı (1. bs.). Ankara: Renkform Matbaa.
Kankam, P. K., Okyere, E. K. & Awuah, P. (2020). A bibliometric study of mphill theses at the Department of Information Studies, University of Ghana (2000 – 2018). Library Philosophy and Practice (e-journal). https://digitalcommons.unl.edu/libphilprac/4282? utm_source=digitalcommons.unl.edu%2Flibphilprac%2F4282&utm_medium=PDF&utm_campaign=PDFCoverPages Erişim tarihi: 08.06.2023.
Kapluhan, E. (2014). Coğrafi Bilgi Sistemleri’nin (CBS) Coğrafya Öğretiminde Kullanımının Önemi Ve Gerekliliği. Marmara Coğrafya Dergisi, 29, 34-59. https://doi.org/10.14781/mcd.85148
Karaca, A. & Akbaba, B. (2022). Tarih, coğrafya ve eğitim araştırmalarında toplumsal bellek konulu makalelerin bibliyometrik analizi. International Journal of New Approaches in Social Studies, 6(2), 145-163. https://doi.org/110.38015/sbyy.1167472
Karagöz, B. & Şeref, İ. (2019). Yunus Emre ile ilgili araştırmaların bibliyometrik analizi. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 27, 123-141.
Karasakaloğlu, B. (2020). İnanç turizmi alanındaki çalışmaların bibliyometrik analizi. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 1010-1027. https://www.tutad.org/index.php/tutad/article/view/221
Küpçü, S. (2019). Temel Kavramlar. A. Çabuk & H. Uyguçgil (Edt.), Coğrafi Bilgi Sistemleri içinde (s. 2-49). Eskişehir: Anadolu Üniv. Yay. Yayın No: 3161.
Liu, X., Zhang, L., & Hong, S. (2011). Global biodiversity research during 1900–2009: Abibliometric analysis. Biodiversity and Conservation, 20(4), 807-826.
Mohamad, A. N., Masrek, M. N. & Rasam, A. R. B. A (2013, March). A Bibliometric Analysis On Scientific Production Of Geographical Information System (GIS) in Web of Science. International Conference of Information and Communication Technology (ICoICT). Bandung, Indonesia. https://ieeexplore.ieee.org/stamp/stamp.jsp?tp=&arnumber=6574584
Okuba, Y. (1997). Bibliometric indicators and analysis of research systems: methods and examples. Paris: OECD. https://dx.doi.org/10.1787/208277770603
Öncü, M. A., Ateş, E., Fidan, S. & Yılmaz, M. (2022). 30 years of geographic ınformation systems studies in turkey: a bibliometric analysis (1990-2020). Turkish Journal of Geographic Information Systems, 4(2), 79-86.
Özsarı, G. C. (2022). Çevre sağlığı konusunda yapılmış çalışmaların bibliyometrik analizi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Aydın Adnan Menderes Üniv. Aydın, Türkiye.
Saf, H. H. (2023). Popülizm ve sosyal medyayla ilgili çalışmaların bibliyometrik analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 10(1), 283-304 https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1168214
Sarıgül, O. (2021). Yaşantımızın vazgeçilmez araçları: Haritalar. H. Koç & A. Ergün (Edt.) Bilginin Görsel İfadesi Haritalar içinde (s. 2-32). Ankara: Pegem Akademi.
Sönmez, Ö. F. & Bozdoğan, K. (2020). Bibliometric analysis of values education researches based on web of science database. International Journal of Education Technology and Scientific Researches, 5(13), 1543-1577.
Sönmez, V. & Alacapınar, G. F. (2019). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık. Tecim, V. (2008). Coğrafi Bilgi Sistemleri: Harita Tabanlı Bilgi Yönetimi (1. bs). Ankara: Renk Form Ofset.
Tian, Y., Wen, C. & Hong, S. (2008). Global scientific production on GIS research by bibliometric analysis from 1997 to 2006. Journal of Informetrics, 2, 65-74.
Toprakçı, E. (2006). Obstacles in integration of the schools into information and communication technologies according to the opinions of the teachers and principals of primary and secondary schools in Turkey, thee-Journal of Instructional Science and Technology (e-JIST), 9(1), 1-16. Retrieved: https://ascilite.org/archived-journals/e-jist/docs/vol9_no1/papers/commentary/toprakci.htm
Toprakçı, E. (2007). The profiles of the use of the internet for study purposes among university students, The Turkish Online Journal of Educational Technology. TOJET 6(3), 129-145 ERIC No: ED500215 Full Paper: https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1102629.pdf
Yeşiltaş, E. & Cantürk, A. (2022). Sosyal bilgiler eğitiminde oyunların kullanımına ilişkin araştırmaların eğilimleri: 1971 – 2021. Journal of History School, 61, 4434-4466.
Yeşiltaş, E. & Evci, N. (2021). Eğitimde bilgisayar okuryazarlığı çalışmalarının bibliyometrik bir analizi. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(3), 223-242. https://dx.doi.org/10.30855/gjes.2021.07.03.001
Yeşiltaş, E. & Yılmazer, A. (2021). Eğitimde medya okuryazarlığı ile ilgili araştırmalara yönelik bibliyometrik bir analiz. OPUS International Journal of Society Researches, Eğitim Bilimleri Özel Sayısı, 4903-4929. https://doi.org/10.26466/opus.935547
Yomralıoğlu, T. & Çelik, K. (1994). GIS? 1. Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemleri Sempozyumu Bildiriler (s. 21-32).Trabzon: Karadeniz Teknik Üniv.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yazarlar

Abdulkadır Ergün ^*
0000-0003-1753-0131
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

22 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

3 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

11 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 14 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.19160/e-ijer.1322121

IZ

https://izlik.org/JA34SA96MB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ergün, A. (2023). Eğitim Alanında Coğrafi Bilgi Sistemleri İle İlgili Yapılmış Araştırmalara Yönelik Bibliyometrik Bir Analiz / A Bibliometric Analysis of the Research on Geographic Information Systems in Field of Education. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(5), 23-40. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1322121