Lise Son Sınıf Öğrencilerinin Meslek Seçiminde Okul Rehberlik Hizmetlerinin Rolü / The Role of School Guidance Services in Selection of Occupation for Students in High Schools

Bu çalışma, rehber öğretmen, veli ve öğrencilerin görüşlerine dayalı olarak lise son sınıf öğrencilerinin meslek seçiminde okul rehberlik hizmetlerinin rolünü belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma nitel araştırma yöntemine göre hazırlanmıştır. Bu araştırmada araştırmacılar tarafından hazırlanan sorulardan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Çalışma grubunu Antalya İli merkez Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı ilçelerindeki toplam altı lisede görev yapmakta olan 17 rehber öğretmen, 52 lise son sınıf öğrencisi ve 46 lise son sınıf öğrenci velisinden toplam 115 katılımcıdan oluşmaktadır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre; öğrencilerin meslek seçimindeki rol oynayan etkenler incelendiğinde ilk sırada “ailem, ardından kendi tercihim ve üçüncü sırada ise yakın çevrem” olduğu görülmüştür. Öğrencilerin okuldaki mesleki yöneltme faaliyetlerine ilişkin görüşleri incelendiğinde ise; çoğu öğrencinin faaliyetleri yetersiz bulduğu, bazılarının faaliyetlerden memnun olduğu görülmüştür. Velilerin okuldaki mesleki yöneltme faaliyetlerine ilişkin görüşleri incelendiğinde; velilerin yakın oranlarla bazılarının yeterli ve bazılarının ise yetersiz buldukları görülmüştür. Rehber öğretmenlerin öğrencilerin meslek seçiminde okulun yürüttüğü iş ve işlemlere ilişkin görüşlerine bakıldığında ise genel olarak mesleki yöneltme işlevini yerine getirdiğini savunduğu görülmüştür. Rehber öğretmenlerin öğrencilerin meslek seçiminde okulun meslek seçimini etkileme düzeyine ilişkin görüşleri incelendiğinde çoğu rehber öğretmen özellikle üniversite tercih döneminde okulun çocuğun ilgi ve yeteneğine göre mesleki yöneltme yapmanın önemli olduğunu belirtmişler ve bazıları da lise türü ve üniversiteye giriş sınavından aldığı puanın etkilediğini düşündüğü ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada okul rehberlik hizmetlerinin öğrencilerin meslek seçimindeki etkisi ortaya konulmuştur. Okul rehber öğretmenleri ve veliler öğrencilerin meslek seçiminin hayatlarındaki öneminin farkında olarak öğrencileri iyi tanımalı ve onları ilgi ve yetenek alanlarına göre bir mesleğe yöneltirken kendi aralarında işbirliği yapmalıdır.

The purpose of this study is to determine the role of school guidance services in high school students’ for their occupational choices based on the opinions of the school counselors, parents and teachers. This research was conducted according to the qualitative research method. In this study, the semi-structured interview form consisting of the questions prepared by the researchers was used as the data collection tool. The study group consisted of 17 guidance counselors, who work in six high schools in Kepez, Muratpaşa and Konyaaltı districts which are some of the of the central districts of Antalya province;52 high school senior students and 46 high school senior students’ parents  totally 115 participants. According to the results obtained from the research; the first factors that played a role in the occupational selection of the students was “my family”, the second factor was “my preference” and the third was “my closest environment". When the students’ views on the Professional orientation activities provided by the school guidance services were examined, it was found that most students found these inadequate  while  some other students found them sufficient.   When the opinions of the parents on the professional orientation activities of the school were examined, some found them to be adequate and some other parents found them inadequate and the results were close to one another. It was also found that the guidance teachers in general considered that they fulfilled the function of professional orientation well enough. They also thought that guidance was important for students especially in the term of selecting a university based on the interests and talents. On the other hand some participants stated that the kind of the high school and the scores taken form the general university entrance exam were more predictive. In this research, the prospect of career choice for the family and school students was examined. The school Guidance Teacher and parents should be aware of the importance of guiding the students according to their interests and abilities.