Öğretmenlerin Özerklik Davranışları ile Duygusal Emekleri Arasındaki İlişki / The Relationship between Teachers’ Autonomy Behaviors and Emotional Labor

Cemal Yurtseven; Tuğba Hoşgörür

doi:10.19160/e-ijer.897847

EN TR

Öğretmenlerin Özerklik Davranışları ile Duygusal Emekleri Arasındaki İlişki / The Relationship between Teachers’ Autonomy Behaviors and Emotional Labor

Abstract

Bu araştırmada, öğretmenlerin özerklik davranışları ile duygusal emekleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, 2017-2018 eğitim öğretim yılında Muğla il merkezi ve ilçelerindeki kamu ve özel ilkokul, ortaokul ve liselerinde görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Tarama modelindeki araştırmanın örneklemini oransız küme örneklemesi yöntemi ile seçilmiş 423 öğretmen oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak Çolak (2016) tarafından geliştirilen Öğretmen Özerkliği Ölçeği ve Diefendorff ve arkadaşları (2005) tarafından geliştirilen, Basım ve Beğenirbaş (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan Duygusal Emek Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistikler, t testi, ANOVA ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, öğretmenlerin genel özerklik davranışları orta düzeyin üzerindedir. Öğretmenler, özerklik boyutları arasında en çok öğretme sürecinde özerklik davranışları sergilemektedirler. Bu boyutu sırası ile mesleki iletişim özerkliği, öğretim programı özerkliği ve mesleki gelişim özerkliği boyutları izlemektedir. Öğretmenlerin özerklik davranışları, okul türü, okul kademesi değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmakta; cinsiyet ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. Öğretmenler, duygusal emek boyutları arasında en çok doğal duygular sergilemektedirler. Bu boyutu sırası ile derinden ve yüzeysel rol yapma davranışları izlemektedir. Öğretmenlerin duygusal emek davranışları, cinsiyet değişkenine göre anlamlı düzeyde farklılaşmakta; okul türü, okul kademesi ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı düzeyde farklılaşmamaktadır. Duygusal emeğin tüm boyutları ile öğretme süreci özerkliği, öğretim programı özerkliği, mesleki iletişim özerkliği ve genel özerklik arasında orta düzeye yakın, mesleki gelişim özerkliği ile arasında düşük düzeyde ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Doğal davranış, öğretmen özerkliğinin tüm boyutlarının anlamlı bir yordayıcısıdır.

Keywords

The Relationship between Teachers’ Autonomy Behaviors and Emotional Labor /Öğretmenlerin Özerklik Davranışları ile Duygusal Emekleri Arasındaki İlişki

Öz

The purpose of this study is to determine the relationship between teacher autonomy and emotional labor. The population for the study, designed in relational survey model, is composed of teachers who worked at primary, secondary and high schools in Muğla province and the sample were selected through the disproportionate cluster sampling technique. The data was gathered with the Teacher Autonomy Scale and the Emotional Labour Scale. Descriptive statistics, t-test, ANOVA and multiple regression analysis were used to analyse the data. According to the results obtained from the study, the general autonomy behaviors of teachers were determined to be above the moderate level and among the dimensions of autonomy, teachers displayed teaching autonomy the most. It was also identified that teacher autonomy differed significantly by school type and school level, whereas it did not differ significantly by gender and seniority. On the other hand, teachers indicated that they display naturally felt emotions the most among the dimensions of emotional labor. Teachers’ emotional labor behaviors differed significantly by gender, whereas they did not differ significantly by school type, school level, and seniority. According to the results of regression analysis it was determined that there was a significant and close to moderate level of relationship between all dimensions of emotional labor and teaching, curriculum, communication and general teacher autonomy. However, a significant and low level of relationship was found between the dimensions of emotional labor and professional development autonomy. Last but not least, expression of naturally- felt emotions was identified as a significant predictor of all the dimensions of teacher autonomy.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Achhnani, B. (2020). Exploring the emotional labour of school teachers – a case study of English medium schools in Rajkot City (Gujarat). Journal of Critical Views, 7(18), 1131-1142.
Akgün, N. & Yılmaz, Ö. (2021). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin duygusal emek davranışını gerçekleştirme düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 11(1), 133-158, doi: 10.23863/kalem.2021.187
Altınkurt, Y. & Yılmaz, K. (2014). The relationship between school climate and teachers organizational silence behaviors. Anthropologist, 18(2), 289-297.
Altınkurt, Y. & Ekinci, C. E. (2016). Examining the relationships between occupational professionalism and organizational cynicism of teachers. Educational Process International Journal, 5(3), 236-253.
Ashforth, B, E., & Humphrey R, H. (1993). Emotional labor in service roles: The influence of identity. The Academy of Management Review, 18(1), 88–115.
Aslan, H., Satıcı, A. & Kuru, M. (2006). Devlet ve özel ilköğretim okullarının etkililiğinin araştırılması. Eğitim ve Bilim, 31(142), 15-25.
Ayral, M., Özdemir, N., Türedi, A., Yılmaz-Fındık, L., Büyükgöze, H., Demirezen, S. &, Tahirbegi, Y. (2014). Öğretmen özerkliği ile öğrenci başarısı arasındaki ilişki: PISA örneği. Journal of Educational Sciences Research, 4(1), 207-218.
Basım, N. & Beğenirbaş, M. (2012). Çalışma yaşamında duygusal emek: bir ölçek uyarlama çalışması. Yönetim ve Ekonomi, 19(1), 78-90.

Bauman, Z. (2003). Yasa koyucular ile yorumcular. K. Atakay (Çev). İstanbul: Metis Yayınları.
Beğenirbaş, M. (2013). Kişiliğin öğretme stillerine etkisinde duygusal emek ve tükenmişliğin aracılık rolü öğretmenler üzerinde bir araştırma, (Yayımlanmamış doktora tezi). Kara Harp Okulu, Savunma Bilimleri Enstitüsü, Savunma Yönetimi Ana Bilim Dalı, Ankara.
Beytekin, O. F., Arslan, H. & Doğan, M. (2020). Investigation of teachers’ emotional labour and organizational alienation behaviours. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 6(3), 308-321.
Beğenirbaş, M. & Yalçın, R. C. (2012). Öğretmenlerin kişilik özelliklerinin duygusal emek gösterimlerine etkileri. Cag University Journal of Social Sciences, 9(1), 47-66.
Bıyık, Y. & Aydoğan, E. (2014). Duygusal emek ile örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisi: bir araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 159-180.
Brotheridge, C. M. & Grandey, A. A. (2002). Emotional labor and burnout: Comparing two perspectives of people work. Journal of Vocational Behaviour. 60, 17- 39.
Burić, I., Kim, L. E., & Hodis, F. (2021). Emotional labor profiles among teachers: Associations with positive affective, motivational, and well-being factors. Journal of Educational Psychology, 113(6), 1227–1243. https://doi.org/10.1037/edu0000654
Buyruk, H. & Akbaş, A. (2021). Öğretmenlerin mesleki profesyonelliği ile özerkliği arasındaki ilişkiye dair bir çözümleme. Eğitim ve Bilim, [Early Release, 1-21]. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2021.9996
Camiller, G. (1997). Learner autonomy: the teachers’views. Retrieved from http://archive.ecml.at/document/pubCamilleriGEpdf.
Canbolat, Y. (2020). Türkiye'de ortaöğretim öğretmenlerinin mesleki özerkliği: Var olan ve olası politikaların bir analizi. Eğitim ve Bilim, 45(202), 141-171.
Castro, A. B. (2003). The effect of emotional labor on depression and job dissatisfaction among young worker, (Unpublished doctoral dissertion). Johns Hopkins University, Maryland.
Chau, S.L. (2007). Examining the emotional labor process: a moderated model of emotional labor and ıts effects on job performance and turnover, (Unpublished Doctoral Dissertation). University of Akron, Ohio.
Chubb, J. E., & Moe, T. M. (1988). Politics, markets, and the organization of schools. American Political Science Review, 82(4), 1065–1087.
Cüceloğlu, D. (1998). İyi düşün doğru karar ver. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
Çokluk, Ö. (2010). Lojistik regresyon analizi: Kavram ve uygulama. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(3), 1357-1407.
Çolak, İ. (2016). Okul iklimi ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Muğla.
Çolak, İ. & Altınkurt,Y. (2017). Okul iklimi ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(1), 33-71.
Çolak, İ., Altınkurt, Y. & Yılmaz, K. (2017). Öğretmenlerin özerklik davranışları ile iş doyumları arasındaki ilişki. KSBD, 9(2), 189-208.
Dewey, J. (2014). Deneyim ve eğitim. G. Can (Ed). Ankara: ODTÜ Yayıncılık.
Diefendorff, J, M., Meredith H.C., & Gosserand R, H. (2005). The dimensionality and antecedents of emotional labor strategies. Journal of Vocational Behavior, 66, 339–257.
Diefendorff, J.M., & Gosserand, R.H. (2003). Understanding the emotional labor process: A control theory perspective. Journal of Organizational Behaviour, 24(8), 945-959.
Ensari, H. (2002). Eğitimde kalite arayışları ve özel okullar paneli: Özel okullar ve eğitimde kalite. İ. Erdoğan (Ed). İstanbul: Özel Okullar Derneği Yayınları.
Friedman, I. A. (1999). Teacher-perceived work autonomy: The concept and its measurement. Educational and Psychological Measurement, 59(1), 58-76.
Glomb, T. M., & Tews, M. J. (2004). Emotional labor: A conceptualization and scale development. Journal of Vocational Behavior, 64, 1-23.
Goleman, D. (2010). Duygusal zekâ. B. S. Yüksel (Çev). İstanbul: Varlık Yayınları.
Göç, A. (2017). Okul yöneticilerinin duygusal emek ve iş doyumu arasindaki ilişkiye dair bir inceleme, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Grandey, A.A. (1999). The effects of emotional labor: Employee attitudes, stress and performance, (Unpblished doctoral dissertation). Graduate Faculty of Colorado State University, Colorado.
Grandey, A. A. (2000). Emotion regulation in the workplace: a new way to conceptualize emotional labor. Journal of Occupational Health Psychology, 5(1), 95–110.
Hair, F. J., Anderson, E.R., Tatham, L.R., & Black, C.W. (1998). Multivariate data analysis. New Jersey: Prentice Hall.
Hochschild, A.R. (1983). The managed heart: commercialization of human feeling. Berkeley: University of California Press.
Hochschild, A. R. (1979). Emotion work, feeling rules, and social structure. The American Journal of Sociology, 85(3), 551–575.
Hoşgörür, T. (2017). Correlation between occupational professionalism of teachers and their fear of loss of dignity. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(3), 387-424.
Hoşgörür, T. & Yorulmaz, Y. İ. (2015). The relationship between teachers’ leadership behaviours and emotional labour [Öğretmenlerin liderlik davranışları ile duygusal emekleri arasındaki ilişki]. Journal of Educational Sciences Research, 5(2), 165-190.
Ingersoll, R. M. (2007). Short on power long on responsibility. Educational Leadership, 65(1), 20-25.
İnam, A. (2016). Bilinç üzerine düşünceler. Ankara: Ortadoğu Teknik Üniversitesi Yayınları. Retrieved from http://phil.metu.edu.tr/ahmet-inam/bilinc.htm
Iwata, T. (2013). Teacher's autonomy and students' creativity, (Unpublished Master’s Thesis). Albright College, Georgia.
James, W. (1884). What is an emotion?. Mind, 9(34), 188-205.
Judah, M.-L., & Richardson, G. H. (2006). Between a rock and a (very) hard place: The ambiguous promise of action research in the context of state mandated teacher professional development. Action Research, 4(1), 65–80. https://doi.org/10.1177/1476750306060543
Karasar, N. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları.
Kılınç, A. Ç., Bozkurt, E. & İlhan, H. (2018). Öğretmen özerkliğine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori Ve Uygulama, 9(18) , 77-98.
Kıral, E. (2016). Psychometric properties of the emotional labor scale in a Turkish sample of school administrators. Eurasian Journal of Educational Research, 63, 71-88.
Koç, G. (2006). Yapılandırmacı sınıflarda öğretmen-öğrenen rolleri ve etkileşim sistemi. Eğitim ve Bilim, 31(142), 56-64.
Koster, S. (2011). The self-managed heart: teaching gender and doing emotional labour in a higher education institution. Pedagogy, Culture & Society, 19(1), 61–77.
Littlewood, W. (1997). Self-access work and curriculum ideologies. In P. Benson and P. Voller (Eds.), Autonomy and independence in language learning, (pp. 181-191). London: Longman.
Liu, Y. Chen, L., Zhao, L. & Li, C. (2021). The interactive effect of organizational identification and organizational climate on employees’ taking charge behavior: A complexity perspective. Complexity, 2021, 1-14. https://doi.org/10.1155/2021/7040620Chen, Zhao & Li, 2021).
Mariani, L. (1997) Teacher support and teacher challenge in promoting learner autonomy perspective. Tesoll, 33(2).
Martin, S, E. (1999). Police force or police service, gender and emotional Labor. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 561, 111-126.
Mavi, D. (2015). Öğretmen görüşlerine göre duygusal emek, iş özellikleri ve iş akişi arasindaki ilişki, Elbistan ilçesi örneği, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Zirve Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
McLaren, P. (2007). Kapitalistler işgalciler, imparatorluğa karşı eleştirel bir pedagoji. B. Baysal (Çev). İstanbul: Kalkedon Yayınları.
MEB (2013). Milli Eğitim Bakanlığı İzin Yönergesi Birinci Bölüm. http://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/1627.pdf.
MEB (2017). Müfredatta yenileme ve değişiklik çalışmalarımız üzerine. Ankara: Talim Terbiye Kurul Başkanlığı.
Montgomery, B. M., & Prawitz, A. D. (2011). Autonomy in teachers of family and consumer sciences: Factors contributing to educational decision making. Journal of Family & Consumer Sciences Education, 29(2), 26-37
Moore, A. (2000). Teaching and learning: Pedagogy, curriculum and culture. London: RoutledgeFalmer.
Moran, C. (2018). İlköğretim kurumlarındaki öğretmenlerin duygusal emek davranışları ile yaşam doyum düzeyleri arasındaki ilişki, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Morris, J. A. & Feldman, D. C. (1996). The dimensions, antecedents and consequences of emotional labor. Academy of Management Review, 21(4), 986-1010.
Oshana, M. (2003). How much should we value autonomy? Social Philosophy and Policy, 20(2), 99-126.
Özgün, A. (2015). Duygusal emek davranışının iş stresi üzerindeki etkisi, eğitim sektöründe bir uygulama, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Öztürk, İ. H. (2011a). Öğretmen özerkliği üzerine kuramsal bir inceleme. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(35), 82-99.
Öztürk, İ. H. (2011b). Curriculum reform and teacher autonomy in Turkey: The case of the history teaching. International Journal of Instruction, 4(2), 113-128.
Öztürk, O. (2013). Özerk benlik, kul benlik. İstanbul: Okuyan Us Yayınları.
Pearson, L. C., & Moomaw, W. (2005). The relationship between teacher autonomy and stress, work, satisfaction, empowerment, and professionalism. Educational Research Quarterly, 29(1), 38-54.
Pearson, L. C., & Hall, B. W. (1993). Initial construct validation of the teaching autonomy scale. Journal Of Educational Research, 86(3), 172-177.
Piaget, J. (1932) The moral judgement of the child. M. Gabain (Çev). London: Routledege & Kegan Paul Ltd.
Raelin, J A. (1999). Kültürlerin çatışması (yönetenler-yönetilenler). T. Kamuran (Çev). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Savaş, A, C. (2012 ). İlköğretim okul müdürlerinin duygusal zekâ ve duygusal emek yeterliklerinin öğretmenlerin iş doyumuna etkisi. (Yayımlanmamış doktora tezi). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.
Seçer, H, Ş. (2005). Çalışma yaşamında duygular ve duygusal emek, sosyoloji, psikoloji ve örgüt teorisi açısından bir değerlendirme. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 50, 813-834.
Schibeci, R.A. & Hickey, R.L. (2004), Dimensions of autonomy: Primary teachers' decisions about involvement in science professional development. Science Education, 88(1), 119-145. https://doi.org/10.1002/sce.10091
Sparks, D. (2012). The relationship between teacher perceptions of autonomy in the classroom and standards based accountability reform, (Unpublished Doctoral Dissertation). The University of Maryland, College Park.
Spilt, J.L., Koomen, H.M.Y. & Thijs, J.T. (2011). Teacher wellbeing: The importance of teacher–student relationships. Educational Psychology Review, 23, 457–477. https://doi.org/10.1007/s10648-011-9170-y
Šteh B., & Marentič Požarnik, B. (2005) Teachers’ perception of their professional autonomy in the environment of systemic change. In: Beijaard D., Meijer P.C., Morine-Dershimer G., Tillema H. (eds) Teacher professional development in changing conditions. Dordrecht: Springer.
Şakar, S. A. (2013). English teachers’ self-perceptions of teacher autonomy in middle schools and high schools: The case of Sakarya, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.
Taylor, A. (2020). The effect of emotional labour on English teachers in Japan. Issues in Educational Research, 30(4), 1539-1557.
Truta, C. (2014). Emotional labour and motivation in teachers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 127, 791-795.
Ünsal, S. & Çetin, A.(2019). Özel okul ve devlet okulunda görev yapmış sınıf öğretmenlerinin öğretim programlarını uygulamada karşılaştıkları farklılıklar. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1541-1551.
Üzüm, P., & Karslı, M. D. (2013). Sınıf öğretmenlerinin öğretmen özerkliğine ilişkin farkındalık düzeyleri (İzmir ili örneği). İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 79-94.
Webb, P. T. (2002). Teacher power: The exercise of professional autonomy in an era of strict accountability. Teacher Development, 6(1), 47-62.
Worth, J. &, Van den Brande, J. (2020). Teacher autonomy: How does it relate to job satisfaction and retention? Slough: NFER.
Yazıcı, A. Ş. (2016). The relationship between the teacher autonomy and learner autonomy support behaviors. Journal of Educational Sciences Research, 6(2), 1-23.
Yıldız, B.B. Günay, G. & Özbilen, F.M. (2021). Evaluation of teachers’ motivation and curriculum autonomy levels. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 16(2), 330-353. doi: 10.29329/epasr.2020.345.15
Yılmaz, K., Altınkurt, Y., Güner, M. & Şen, B. (2015). The relationship between teachers emotional labor and burnout level. Eurasian Journal of Educational Research, 59(15), 75-90.
Yin, H. (2015). The effect of teachers' emotional labour on teaching satisfaction: Moderation of emotional intelligence. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 21, 789-810. doi:10.1080/13540602.2014.995482

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Cemal Yurtseven ^*
0000-0003-3439-7870
Türkiye

Tuğba Hoşgörür
0000-0001-7109-3935
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

16 Mart 2021

Kabul Tarihi

16 Kasım 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.19160/e-ijer.897847

IZ

https://izlik.org/JA39WC38WX

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yurtseven, C., & Hoşgörür, T. (2021). Öğretmenlerin Özerklik Davranışları ile Duygusal Emekleri Arasındaki İlişki / The Relationship between Teachers’ Autonomy Behaviors and Emotional Labor. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(5), 89-117. https://doi.org/10.19160/e-ijer.897847

Cited By

Does Instructional Leadership Make a Difference? Investigating the Relationship between Instructional Leadership and Teacher Autonomy

Cukurova University Faculty of Education Journal

https://doi.org/10.14812/cufej.939224

Öğretmen Özerkliği ve Öğretim Duygu Durumları Arasındaki Dinamik İlişki

Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.14520/adyusbd.1477269

THE (IN)VISIBLE BURDEN: AN INTERPRETATIVE ANALYSIS OF EMOTIONAL LABOR OF ENGLISH LANGUAGE INSTRUCTORS TEACHING REPEAT STUDENTS IN HIGHER EDUCATION

EKEV Akademi Dergisi

https://doi.org/10.17753/sosekev.1796544

Leadership, autonomy, and organizational trust as predictors of teacher wellbeing and job satisfaction: a cross-cultural study based on PISA 2022 data

Frontiers in Psychology

https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1703458