Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Kişisel Bakım Becerileri Kazandırmada Baba Eğitim Programının Etkililiği / Effectiveness of Father Education Programs in Improving Personal Care Skills in Individuals with Autism Spectrum Disorder

Bu çalışmada, Baba Eğitim Programının, araştırmaya katılan babaların, kişisel bakım becerilerini öğretme basamaklarını uygulama düzeylerinde etkili olup olmadığı araştırılmış, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin, babaları tarafından kendilerine öğretilen kişisel bakım becerilerini gerçekleştirme düzeylerini ve gerçekleştirdikleri becerileri sürdürme düzeylerindeki etkisi incelenmiş ve programa katılan otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin anne ve babalarının araştırma sürecine ve etkililiğine ilişkin görüşleri belirlenmiştir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın iki bağımlı değişkeni bulunmaktadır. Birinci bağımlı değişken, “araştırmaya katılan babaların kişisel bakım becerilerini öğretme basamaklarını uygulama düzeyleri”, ikinci bağımlı değişken ise “otizm spektrum bozukluğu olan çocukların, babaları tarafından kendilerine öğretilen kişisel bakım becerilerini gerçekleştirme düzeyleri ve gerçekleştirdikleri becerileri sürdürme düzeyleridir”. Araştırmanın bağımsız değişkeni ise Baba Eğitim Programıdır. Dolayısıyla çalışma iki deney sürecinde gerçekleştirilmiştir. İlk deney sürecine otizm spektrum bozukluğu olan çocuğa sahip üç baba katılırken, ikinci deney sürecine aynı babaların çocukları katılmıştır. Çalışmanın birinci deney süreci, denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama desenine göre ikinci deney süreci beceriler arası çoklu yoklama desenine göre planlanmıştır. Araştırmada, babalara otizm spektrum bozukluğu olan çocuklarına kişisel bakım becerilerini öğretme basamaklarını uygulayabilmeleri amacıyla video film destekli “Baba Eğitim Programı” geliştirilmiştir. Geliştirilen program beş oturumda babalara uygulanmış ve babalar ölçütü karşıladıktan sonra, çocuklarına “tıraş makinesi kullanarak sakal tıraşı olma, banyo jileti kullanarak koltuk altı temizliği yapma ve tüy dökücü krem kullanarak genital bölge temizliği yapma” kişisel bakım becerilerini öğretmişlerdir. Çalışma sonucunda, baba eğitim programının, çalışmaya katılan babaların, çocuklarına kişisel bakım becerilerini öğretme basamaklarını uygulamalarında etkili olduğu, otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin, babaları tarafından kendilerine öğretilen kişisel bakım becerilerini gerçekleştirebildikleri ve sürdürebildikleri görülmüştür. Bununla birlikte programa katılan otizm spektrum bozukluğu olan bireylerin anne ve babalarının araştırma sürecine ve etkililiğine ilişkin görüşlerinin olumlu olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda veriler, alan yazın ile ilişkilendirilerek tartışılmış ve bazı önerilerde bulunulmuştur.

This study investigated the effectiveness of the Father Education Program in implementing the steps of teaching personal care skills to participating fathers, examined the level of performance in personal care skills taught by fathers to individuals with autism spectrum disorder (ASD), analyzed the impact on the sustainability of these skills, and determined the views of the parents of individuals with ASD regarding the research process and effectiveness. There were two dependent variables. The first dependent variable was "the level of implementation of the steps of teaching personal care skills by the fathers participating in the research", and the second dependent variable is "the level of children with ASD performing the personal care skills taught to them by their fathers and the level of maintaining the skills they have performed". The independent variable was the “Father Education Program”. Therefore, the study was carried out in two experimental processes. While three fathers with a child with ASD participated in the first experiment, their children participated in the second experiment. The first experimental period of the study was designed according to the multiple probe design across subjects whilst the second experimental period was designed according to multiple probe design across skills. The developed program was implemented to fathers in five sessions, and after fathers met the criteria, they taught their children personal care skills such as "shaving a beard using a razor, cleaning underarms using a bath razor, and cleaning the genital area using depilatory cream". Study results revealed that the father education program was effective in terms of participant fathers’ implementing of the steps of teaching personal care skills to their children. Additionally, individuals with ASD were able to perform and maintain the personal care skills taught to them by their fathers. Lastly, the parents of participant individuals with ASD had positive views on the research process and its effectiveness.