Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Çevresel Adalet Görüşleri / Social Studies Teacher Candidates’ Views on Environmental Justice

Sosyal adalet kavramı ile ilişkili olan çevresel adalet; yaşları, kültürleri, etnik kökenleri, cinsiyetleri ve ırklarına bakılmaksızın herkesin zararlı çevresel etkilerden eşit derecede korunması olarak tanımlanabilir. Dolayısıyla güvenli ve sağlıklı bir çevre içinde yaşama hakkı çevresel adaletin temel vurgu noktasıdır. Buna ek olarak vatandaşların çevre ile ilgili konularda alınacak kararlara katılım gösterebilmesi, vatandaşların çevre konusundaki kaygılarının dikkate alınması gibi unsurlar da çevresel adalet kavramının önemli yanlarındandır. Çevresel adalet anlayışının bireylere kazandırılması konusunda eğitim kurumlarının yeri ve önemi yadsınamaz. Bu noktada sosyal bilgiler dersinin doğrudan gündelik yaşama odaklanması, çevre ile ilgili konuları coğrafi, beşerî ve sosyal olarak inceliyor olması ve vatandaşlık eğitimi amacı taşıyor olması bu dersi çevresel adalet anlayışının bireylere kazandırılmasında önemli bir yere taşımaktadır. Sosyal bilgiler dersinin içeriği dünyada yaşanan gelişmelere paralel olarak değişim göstermektedir. Buna göre son yıllarda gelişim gösteren çevresel adalet anlayışı da sosyal bilgiler eğitimi içerisinde yer edinmektedir. Bu nedenle sosyal bilgiler öğretmenlerinin de çevresel adalet kavramının farkında olması ve öğrencilerinde bu kavramı geliştirebilecek türde etkinlikler yapması beklenmektedir. Bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevresel adalet görüşlerinin belirlenmesidir. Temel nitel araştırma deseninde gerçekleştirilen bu çalışmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile elde edilmiştir. Veriler NVivo12 programı kullanılarak tümevarımsal bir şekilde analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevresel adaleti; kaynakların adil dağıtılması, doğal kaynak ve hayvanların korunması, yaşam kalitesinin yüksek olması ve tehlikelere eşit uzaklıkta olmak şeklinde tanımladıkları görülmektedir. Çevresel adalet eğitimi ile bilinçli ve çevre dostu bireyler yetişeceğini ifade eden öğretmen adayları, bu kavramın sosyal bilgilerle doğrudan ilişkili olduğunu düşünmektedirler. Çalışmanın sonuçları doğrultusunda öğretmen adayları sosyal bilgiler öğretim programına çevresel adalet kavramının yerleştirilmesini ve bu kavram doğrultusunda öğretmenlerin yararlanabilecekleri etkinlik örneklerinin oluşturulmasını önermektedirler.

Environmental justice, which is related to the concept of social justice; It can be defined as the equal protection of everyone from harmful environmental influences, regardless of their age, culture, ethnicity, gender and race. Therefore, the right to live in a safe and healthy environment is the main emphasis of environmental justice. In addition, the participation of citizens in the decisions to be taken on environmental issues and taking into account their concerns about the environment are important aspects of the concept of environmental justice. The focus of the social studies course on daily life, its geographical, human and social analysis of environmental issues and its aim of citizenship education carry this course to an important place in gaining the understanding of environmental justice to individuals. For this reason, social studies teachers are expected to be aware of the concept of environmental justice and to carry out activities that can improve this concept in their students. The aim of this research is to determine the environmental justice views of social studies teacher candidates. The data of this study, which was carried out in the basic qualitative research design, were obtained through semi-structured interviews. The data were analyzed inductively. It is seen that social studies teacher candidates define environmental justice as fair distribution of resources, protection of natural resources and animals, high quality of life and being equidistant from dangers. Pre-service teachers who stated that environmental justice education will raise conscious and environmentally friendly individuals think that this concept is directly related to social studies. In line with the results of the study, pre-service teachers suggest placing the concept of environmental justice in the social studies curriculum and creating examples of activities that teachers can benefit from in line with this concept.