Özel Öğrenme Güçlüğü Yaşayan Çocukların Okuma Yazma Eğitimine Anne Katılımı: Bir Eğitim Programı Taslağı / Mother’s Participation in Literacy Education of Children with Special Learning Disability: A Draft Training Program

The aim of this study is to propose a draft education program for mothers to support the participation of mothers in the literacy education process of children with special learning disability and to examine the results of the application by applying the draft program. Qualitative data collection methods such as interview, observation, researcher diary was used in the study, which was designed as a program development research. The participants of the study were determined by using criterion sampling, one of the purposive sampling methods and four children with special learning disability are their mothers and teachers. In the analysis of the obtained data, descriptive analysis was performed using the MAXQDA qualitative data analysis program. In order to ensure validity and reliability in the study; data diversity, expert review, long-term interaction, purposive sampling and detailed description methods were used. The content of the draft mother education program involves special learning disabilities, teaching principles, literacy, preparation for literacy, teaching reading and writing. The lectures as a teaching strategy was adopted in the mother education program. Question-answer, discussion, narration, case study and role playing methods were used as instructional methods. In the evaluation dimension of the program, the process evaluation and total evaluation activities were included. At the end of each teaching session there were evaluation activities such as open-ended questions, gap filling, accurate-false marking, fishbone, diagnostic branched tree, self-evaluation. Based on the participant's statements in the study, the draft of the mother education program; It is thought that mothers have positive contributions in terms of cooperation with the teacher, better communication with the child and the teacher, and having their child do homework/repeat at home. In addition, the participating teachers stated that there were positive changes in the motivation of mothers and children, and that mothers took a more active role and responsibility in the education of their children. Based on the observation findings, it is thought that the draft mother education program has positive reflections on mother-child literacy studies.

Bu çalışmanın amacı, özel öğrenme güçlüğü olan çocukların okuma yazma eğitimi sürecine annelerin katılımını desteklemek için annelere yönelik bir taslak eğitim programı önermek ve taslak programı uygulayarak uygulamanın sonuçlarını incelemektir. Program geliştirme araştırması olarak tasarlanan çalışmada görüşme, gözlem, araştırmacı günlüğü gibi nitel veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme kullanılarak belirlenmiş olup, özel öğrenme güçlüğü olan dört çocuk anneleri ve öğretmenleridir. Elde edilen verilerin analizinde MAXQDA nitel veri analiz programı kullanılarak betimsel analiz yapılmıştır. Çalışmada geçerliliği ve güvenirliği sağlamak amacıyla; veri çeşitlemesi, uzman incelemesi, uzun süreli etkileşim, amaçlı örnekleme ve ayrıntılı betimleme yöntemleri kullanılmıştır. Anne eğitim programı taslağı içerik olarak özel öğrenme güçlüğü, öğretim ilkeleri, okur-yazarlık, okuma yazmaya hazırlık ve ses temelli cümle yöntemi konularını içermektedir. Program taslağında ayrıca ilgili kazanımlar, eğitim durumları ve değerlendirme öğeleri bulunmaktadır. Anne eğitim programı taslağında ağırlıklı olarak sunuş yoluyla öğretim stratejisi benimsenmiş olup; soru-cevap, tartışma, anlatım, örnek olay, rol oynama gibi öğretim yöntemleri kullanılmıştır. Programın değerlendirme öğesinde ise süreç ve toplam değerlendirme etkinliklerine yer verilmiştir. Programda her bir öğretim oturumunun sonunda; açık uçlu sorular, boşluk doldurma, doğru-yanlış işaretleme, balık kılçığı, tanılayıcı dallanmış ağaç, öz değerlendirme, gözlem formları gibi değerlendirme etkinlikleri bulunmaktadır. Araştırmada yer alan katılımcı ifadelerinden hareketle anne eğitim programı taslağı; Annelerin öğretmenle iş birliği yapma, çocuk ve öğretmenle daha iyi iletişim kurma, çocuğuna evde ödev/tekrar yaptırma konularında olumlu katkıları olduğu düşünülmektedir. Ayrıca katılımcı öğretmenler, annelerin ve çocukların motivasyonlarında olumlu değişimler olduğunu, annelerin çocuklarının eğitiminde daha aktif rol ve sorumluluk aldıklarını belirtmişlerdir. Gözlem bulgularına dayalı olarak taslak anne eğitim programının anne-çocuk okuma yazma çalışmalarına olumlu yansımaları olduğu düşünülmektedir.