Okul Psikolojik Danışmanlarının ve Rehber Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılık Düzeylerinin Belirli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Bahadır Battal; Hasan Demirtaş

doi:10.19160/e-ijer.934584

EN TR

Examining Organizational Commitment Levels of Psychological Counselors and Teachers of Guidance in Terms of Certain Variables

Abstract

This study aimed to examine the organizational commitment levels of psychological counselors and teachers of guidance in terms of certain variables. Under this purpose, "Teachers’ Organizational Commitment Scale" applied to teachers who are working in public schools. The research has been built in quantitative design and causal-comparative research model. The population of the research was composed of 647 psychological counselors and teachers of guidance working in the central districts of Diyarbakır city during the 2020-2021 education term. 152 teachers were selected for the sample of the study using simple random sampling. According to the results of the study, statistically not significant difference was found in the organizational commitment levels of psychological counselors and teachers of guidance, the undergraduate program graduated from, school size, and school-level variables. But professional seniority and being tenure or contractual caused a significant difference in the level of organizational commitment. As the professional seniority of the psychological counselors and teachers of guidance increased, a significant increase was observed in their organizational commitment levels. In addition, the organizational commitment of tenure teachers was found to be significantly higher compared to contracted teachers. Therefore, the concept of contractual teachers should be reconsidered by policymakers.

Keywords

Okul Psikolojik Danışmanlarının ve Rehber Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılık Düzeylerinin Belirli Değişkenler Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada okul psikolojik danışmanlarının ve rehber öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerinin belirli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda resmi okullarda görev yapan öğretmenlere, ‘’Öğretmenler için Örgütsel Bağlılık Ölçeği’’ uygulanmıştır. Araştırma nicel desende ve nedensel karşılaştırma modelinde kurgulanmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılı içerisinde Diyarbakır’ın merkez ilçelerinde (Bağlar, Sur, Yenişehir, Kayapınar) görev yapan 647 psikolojik danışman ve rehber öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma grubu için evrenden basit seçkisiz örnekleme yoluyla 152 psikolojik danışman ve rehber öğretmen seçilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre psikolojik danışmanların ve rehber öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri, mezun olunan lisans programı, okul büyüklüğü ve okul kademesi değişkenleri açısından anlamlı bir fark göstermezken; kıdem değişkeni ve kadro türü örgütsel bağlılık düzeyi üzerinde anlamlı bir farka sebep olmaktadır. Buna göre psikolojik danışmanların ve rehber öğretmenlerin kıdemleri arttıkça, örgütsel bağlılık düzeylerinde de anlamlı bir artış gözlenmiştir. Ayrıca kadrolu öğretmenlerin, sözleşmeli öğretmenlere kıyasla orta düzeyde ve anlamlı biçimde daha yüksek bir bağlılığa sahip oldukları görülmektedir. Araştırmanın sonuçlarından hareketle sözleşmeli ve kadrolu öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeyleri anlamlı biçimde farklılaştığından dolayı, karar alıcılara sözleşmeli öğretmenliği belirli boyutları açısından tekrar ele almaları önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akan, D. ve Yalçın, S. (2015). Okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi, 6(11), 123-150.
Akar, H. (2014). Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılıklarının incelenmesi. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 110-132.
Aksanaklu, P. ve İnandı, Y. (2018). Okul yöneticilerinin örgütsel bağlılıkları ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(3), 937-955.
Allen, N. J., & Meyer J. P. (1990). The measurement and antecedent of affective, continuance, and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1-18. doi:10.1111/j.2044-8325.1990.tb00506.x
Atik, S. ve Üstüner, M. (2014). İlköğretim okullarının örgüt tipi ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 15(2), 133-154.
Babaoğlan, E. ve Ertürk, E. (2013). Öğretmenlerin örgütsel adalet algısı ile örgütsel adanmışlıkları arasındaki ilişki. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(2), 87-101.
Buchanan, B. (1974). Building organizational commitment: The socialization of managers in work organizations. Administrative Science Quarterly, 19(4), 533-546.
Budak, T. (2009). İlköğretim okullarında görev yapan kadrolu ve sözleşmeli öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları (Kocaeli ili örneği). (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Maltepe Üniversitesi, İstanbul.

Buluç, B. (2009). Sınıf öğretmeninin algılarına göre okul müdürlerinin liderlik stilleri ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 15(57), 5-34.
Büyüköztürk, Ş., Kızıl-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Celep, C. (1998). Eğitim örgütlerinde öğretmenlerin örgütsel adanmışlığı. Eğitim ve Bilim, 22, 56-62.
Clemens, E. V., Milsom, A., & Cashwell, C. S. (2009). Using leader-member exchange theory to examine principal-school counselor relationships to school counselors’ roles, job satisfaction, and turnover intentions. Professional School Counseling, 13, 75-85.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). UK: Routledge/Taylor & Francis Group.
Çetinkaya-Yıldız, E. (2019). Okul psikolojik danışmanlarının gizlilik, çoklu ilişkiler ve mesleki yeterlilikle ilgili etik ikilemleri. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1472-1486.
Çoban, D. (2010). Okulların akademik iyimserlik düzeyi ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişki (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.
Çoban, D. ve Demirtaş, H. (2011). Okulların akademik iyimserlik düzeyi ile öğretmenlerin örgütsel bağlılığı arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 17(3), 317-348.
Demirtaş, H. (2010). Dershane öğretmenlerinde örgütsel bağlılık ve iş doyumu. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 177-206.
Dixon, M. A., Cunningham, G. B., Sagas, M., Turner, B. A., & Kent, A. (2014). Challenge is key: An investigation of affective organizational commitment in undergraduate interns. Journal of Education for Business, 80(3), 172-180. doi:10.3200/JOEB.80.3.172-180
Grusky, O. (1966). Career mobility and organizational commitment. Administrative Science Quarterly, 10(4), 488-503. doi:10.2307/2391572
Güçlü, N. ve Zaman, O. (2011). Alan dışından atanmış rehber öğretmenlerin iş doyumları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(3), 541- 576.
Harari, Y. N. (2018). 21. yüzyıl için 21 ders. (S. Siral, Çev.). İstanbul: Kolektif Kitap. (Orijinal eserin yayın tarihi 2018).
Henkin, A. B., & Holliman, S. L. (2009). Urban teacher commitment exploring associations with organizational conflict, support for innovation, and participation. Urban Education, 44 (2), 160-180. doi:10.1177/0042085907312548
Hrebiniak, L. G., & Alutto, J. A. (1972). Personal and role-related factors in the development of organizational commitment. Administrative Science Quarterly, 17(4), 555-573. doi:10.2307/2393833
İlter, P. (2019). Resmi eğitim kurumlarında görev yapan rehber öğretmenlerin örgütsel bağlılık ve motivasyon düzeyleri arasındaki ilişki (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.
İnce, M. ve Gül, H. (2005). Yönetimde yeni bir paradigma: Örgütsel bağlılık. Konya: Çizgi Kitabevi.
Jones, R. E. (1997). Teacher participation in decision-making – its relationship to staff morale and student achievement. Education, 118(1), 76-82.
Karaköse, B. (2012). Rehberlik ve araştırma merkezlerinde çalışan personelin örgütsel bağlılık ve çalışma yaşamı kaliteleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınevi.
Kurşunoğlu, A., Bakay, E. ve Tanrıöğen, A. (2010). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeyleri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(28), 101-115.
Madenoğlu, C., Uysal, Ş., Sarıer, Y. ve Banoğlu, K. (2014). Okul müdürlerinin etik liderlik davranışları ile öğretmenlerin iş doyumlarının örgütsel bağlılıkla ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 20(1), 47-69. doi:10.14527/kuey.2014.003
Mathieu, J. E., & Zajac, D. M. (1990). A review and meta-analysis of the antecedents, correlates, and consequences of organizational commitment. Psychological Bulletin, 108(2), 171–194. doi:10.1037/0033-2909.108.2.171
McMillian, M. E., & Shertzer, B. (1978). APGA members measured client and organizational commitments and professional orientation. Journal of Counselling and Development. 57(1), 31-34. doi:10.1002/j.2164-4918.1978.tb05090.x
Mert, E. (2019). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin örgütsel bağlılıklarının incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
Milli Eğitim Bakanlığı Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği (2020, 14 Ağustos). Resmi Gazete (Sayı: 31213). Erişim adresi: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2020/08/20200814-2.htm
Noraazian, B. O., & Khalip, B. M. (2016). A three component conceptualization of organizational commitment. International Journal of Academic Research in Business and Social Science, 6(12), 16-23. doi:10.6007/IJARBSS/v6-i12/2464
Özdemir, M. ve Doğruöz, E. (2020). Bilimsel araştırma desenleri. N. Cemaloğlu (Ed.), Bilimsel araştırma teknikleri ve etik içinde (s. 65-102). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Porter, L. W., Steers, R. M., Mowday, R. T., & Boulian, P. V. (1974). Organizational commitment, job satisfaction and turnover among psychiatric technicians. Journal of Applied Psychology, 59(5), 603-609.
Sağlam-Arı, G. ve Ergeneli, A. (2003). Psikolojik güçlendirme algısı ve bazı demografik değişkenlerin örgütsel bağlılığa etkisi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 129-149.
Savgun-Doğruöz, S. (2009). Kadrolu ve sözleşmeli öğretmenlerin örgütsel bağlılık düzeylerinin karşılaştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Samsun.
Scholl, R. W. (1981). Differentiating organizational commitment from expectancy as a motivating force. Academy of Management Review, 6(4), 589-599.
Selvitopu, A. ve Şahin, H. (2013). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 14(2), 171-189.
Serin, M. K. ve Buluç, B. (2012). İlköğretim okul müdürlerinin öğretim liderliği davranışları ile öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 18(3), 435-459.
Shagholi, R., Zabihi, M. R., Atefi, M., & Moayedi, F. (2011). The consequences of organizational commitment in education. Procedia Social and Behavioral Sciences, 15, 246-250.
Sheldon, M. E. (1971). Investments and involvements as mechanisms producing commitment to the organization. Administrative Science Quarterly, 16(2), 143-150. doi:10.2307/2391824
Sommer, S. M., Bae, S. H., & Luthans, F. (1996). Organizational Commitment Across Cultures: The Impact of Antecedents on Korean Employees. Human Relations, 49(7), 977–993. doi:10.1177/001872679604900705
Steers, R. M. (1977). Antecedents and outcomes of organizational commitment. Administrative Science Quarterly, 22(1), 46-56.
Şener, O. (2013). Genel kamu liselerinde psikolojik yıldırma ve örgütsel bağlılık ilişkisi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 47-64.
Topaloğlu, M., Koç, H. ve Yavuz, A. (2008). Öğretmenlerin örgütsel bağlılığının bazı temel faktörler açısından incelenmesi. Kamu-İş Dergisi, 9(4).
Toprakçı, E. & Altunay, E. (2014). The Relationship of Psychological Counseling and Guidance Staff and their Administrators (A Qualitative Analysis in the Stories). Elementary Education Online, 13(2), 526‐545, 2014. İlköğretim Online, 13(2), 526‐545, 2014. [Online]: https://www.ilkogretim-online.org/fulltext/218-1596944102.pdf?1618661015
Tsui, K. T., & Cheng, Y. C. (1999). School organizational health and teacher commitment: A contingency study with multi-level anaylsis. Educational Research and Evaluation, 5, 249-268. doi:10.1076/edre.5.3.249.3883
Tulunay-Ateş, Ö. ve Buluç, B. (2018). İlköğretim öğretmenlerinde motivasyon ve örgütsel bağlılığın demografik değişkenler açısından incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 1-30.
Uğurlu, C. T. (2009). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel bağlılık düzeylerine yöneticilerin etik liderlik ve örgütsel adalet davranışlarının etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.
Üstüner, M. (2009). Öğretmenler için örgütsel bağlılık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(1), 1-17.
Wallace, J. E. (1995). Organizational and professional commitment in professional and nonprofessional organizations. Administrative Science Quarterly, 40(2), 228. doi:10.2307/2393637
Wasti, A. S. ve Önder, Ç. (2003). Kültürlerarası çalışmalarda yöntem: Örgütsel bağlılık yazınından dersler. Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 125-145.
Welsch, H. P., & LaVan, H. (1981). Inter-relationships between organizational commitment and job characteristics, job satisfaction, proffessional behaviour and organizational climate. Human Relations, 34(12), 1079-1089. doi:10.1177/001872678103401205
Yazıcıoğlu, İ. ve Topaloğlu, I. G. (2009). Örgütsel adalet ve bağlılık ilişkisi: Konaklama işletmelerinde bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 1(1), 3-16.
Yeşilyaprak, B. (2012). Eğitimde rehberlik hizmetleri. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Yılmaz, A. ve Dil, M. (2008). Örgüte bağlılık mı bağımlılık mı? Örgütsel bağlılığın boyutları ile iş tatmini ilişkisinin kamu sektöründe araştırılması. Akademik Araştırmalar Dergisi, 10(36), 113-132.
Yılmaz-Doğan, M. (2017). Ortaokul öğretmen ve yöneticilerinin örgütsel bağlılık düzeyleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Yüksel, H. (2015). Örgütsel sinizm ve bağlılık arasındaki ilişki: İlk ve ortaokul öğretmenleri üzerinde bir araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bahadır Battal ^*
0000-0002-0545-5464
Türkiye

Hasan Demirtaş
0000-0002-4223-5786
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2021

Gönderilme Tarihi

7 Mayıs 2021

Kabul Tarihi

31 Temmuz 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.19160/e-ijer.934584

IZ

https://izlik.org/JA96KY55SN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Battal, B., & Demirtaş, H. (2021). Okul Psikolojik Danışmanlarının ve Rehber Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılık Düzeylerinin Belirli Değişkenler Açısından İncelenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(3), 49-67. https://doi.org/10.19160/e-ijer.934584