Uzaktan Eğitim Sürecinde Okul Yöneticilerinin İşkoliklik ve Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi / Investigation of Workaholism and Burnout Levels of School Managers: A Distance Education Period Study

Ramazan Özkul

doi:10.19160/e-ijer.909513

EN TR

Investigation of Workaholism and Burnout Levels of School Managers: A Distance Education Period Study

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between the levels of workaholicism and burnout of school managers. The universe of the study consisted of 650 school managers working in primary and secondary schools in the central districts of Malatya province (Battalgazi and Yeşilyurt) in the academic year of 2020-2021. In this study, stratified sampling was preffered among the random sampling method. In the sample of the study, it was used as school level and gender layer. After eliminating the missing and incorrect ones among the obtained data, the data obtained from 251 school managers in total were used for analysis. As a result of the research, it was determined that the levels of workaholicism and burnout of school managers did not differ significantly according to the educational level variable, and that they differ significantly according to the variables of the number of students in the school and the seniority of managers. As a result of the correlation analysis, it was determined that there is a moderate positive correlation between overwork and depersonalization and burnout, and a moderate positive correlation between professional success and overwork and compulsive work.

Keywords

Uzaktan Eğitim Sürecinde Okul Yöneticilerinin İşkoliklik ve Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi / Investigation of Workaholism and Burnout Levels of School Managers: A Distance Education Period Study

Öz

Bu araştırma ile uzaktan eğitim döneminde okul yöneticilerinin işkoliklik ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini 2020-2021 Eğitim öğretim yılında Malatya ili merkez ilçelerindeki (Battalgazi ve Yeşilyurt) ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan 650 okul yöneticisi oluşturmuştur. Bu araştırmada seçkisiz örnekleme yöntemlerinden tabakalı örneklem tercih edilmiştir. Araştırmanın örnekleminde okul kademesi ve cinsiyet tabaka olarak kullanılmıştır. Elde edilen verilerden eksik ve hatalı olanların elenmesinden sonra toplamda 251 (K= 28, E= 223) okul yöneticisinden elde edilen veriler analiz için kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul yöneticilerinin işkoliklik ve tükenmişlik düzeylerinin öğrenim düzeyi değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmadığı, okuldaki öğrenci sayısı ve yöneticilik kıdemi değişkenlerine göre anlamlı şekilde farklılaştığı belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizi sonucunda aşırı çalışma ile duyarsızlaşma ve tükenme arasında pozitif yönde orta düzeyde, mesleki başarı ile aşırı çalışma ve kompulsif çalışma arasında ise negatif yönde orta düzeyde anlamlı ilişki olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abbasi, F. T. (2015). Impact of work overload on stress, job satisfaction, and turnover ıntentions with moderating role of islamic work ethics. Management Studies and Economic Systems, 2(1), 27-37.
Akın, U., ve Oğuz, E. (2010). Öğretmenlerin işkoliklik ve tükenmişlik düzeylerinin ilişkisi ve çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 16(3), 309-327.
Baltaş, A., & Baltaş, Z. (2002). Stres ve basa çıkma yolları. Remzi Kitabevi.
Bardakçı, S. (2007). Eğitim yöneticilerinin internet kullanımına ilişkin tutumlarının işkoliklik eğilimleri üzerine etkilerinin belirlenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.
Bardakçı, S., & Baloğlu, M. (2012). İlköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan okul yöneticilerinin işkoliklik eğilimleri. Eğitim ve Bilim, 37(164), 45-56.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2010). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (5. Baskı). Pegem A Yayıncılık.
Cemaloğlu, N., & Erdemoğlu, D. Ş. (2007). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(2), 465–484.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2005). Research Methods in Education (5th Ed.). Routledge Falmer.

Dağlı, A., & Gündüz, H. (2008). Yatılı ilköğretim bölge okullarında görev yapan yönetici ve öğretmenlerin tükenmişlik düzeyleri. D. Ü. Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, 12–35.
Doğan, T., & Tel, F. D. (2011). DUWAS işkoliklik ölçeği Türkçe formunun (DUWAS-TR) geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(1), 61–69.
Dolunay, A. B. (2001). Keçiören ilçesi genel liseler ve teknik- ticaret- meslek liselerinde görevli öğretmenlerde tükenmişlik durumu araştırması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Dursun, S. (2000). Öğretmenlerde tükenmişlik ile yükleme biçimi, cinsiyet, eğitim düzeyi ve hizmet süresi değişkenleri arasındaki yordayıcı değişkenlerin incelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Trabzon.
Erdil, O., Keskin, H., İmamoğlu, S. Z., & Erat, S. (2004). Yönetim tarzı ve çalışma koşulları, arkadaşlık ortamı ve takdir edilme duygusu ile iş tatmini arasındaki ilişkiler: Tekstil sektöründe bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 5 (1), 17–26.
Ersoy, M. (2008). Uzaktan eğitim-öğretimin yönetimi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas.
Friedman, I. (2002). Burnout in school principals: Role related antecedents, Social Psychology of Education, 5, 229-251.
Greenhaus, J. H., & Kopelman, R. E. (1981). Conflict between work and nonwork roles: Implications for the career planning process. Human Resource Planning, 4(1), 1-10.
Gündüz, B. (2004). Öğretmenlerde tükenmişliğin akılcı olmayan inançlar ve mesleki bazı değişkenlere göre yordanması.(Yayımlanmamış Doktora Tezi). Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
Hellesoy, O., Gronhaug, K., & Kvitastein, O. (2000). Burnout: Conceptual issues and empirical findings from a new research setting. ScandinavianJournal of Management, 16, 233-247.
Iverson, R. D., Olekalns, M., & Erwin, P. J. (1998). Affectivity, organizational stressors and absenteeism: a causal model of burnout and its consequences. Journal of Vocational Behaviour, 52, 1-23.
Izgar, H. (2001). Okulyöneticilerinin tükenmişlik düzeyleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 27, 335-340.
Kanai, A., & Wakabayashi, M. (2001). Workaholism among Japanese blue-collar employees. International Journal of Stres Management, 8(2), 129–145.
Karslı, M. D. (2004), Öğretmenlik mesleğine giriş. Pegem Yayıncılık.
Kart, M. E. (2005). Reability and validity of the workaholism battery (work-batt): Turkish form. Social Behavior and Personality, 33(6), 609–618.
Kayabaşı, Y. (2008). Bazı değişkenler açısından öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 191-212.
Kırılmaz, A., Çelen, Y., & Sarp, N. (2003). İlköğretim’de çalışan bir öğretmen grubunda tükenmişlik durumu. İlköğretim-Online, 2(1), 2-9.
Koçak, R. (2009). Okul yöneticilerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(1), 65-83.
Konert, E. (1997). The relationship among middle school teacher burnout, stress, job satisfaction, and coping skills. Doctoral dissertation, Wayne State University, 1997. Dissertation Abstracts International, 58-11A, 4143.
Koyuncu, M. (2001). Üniversite öğretim elemanlarında tükenme duygusu ve organizasyondan ayrılma isteğine etkisi, 9. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildirisi, s. 349-360.
Levinson, H. (2000). When executives burn out work and life balance. Harward Business School Press.
Machlowitz, M. (1980). Workaholics: Living with them, working with them. Reading, MA: Addison-Wesley.
Maslach, C. (1993). Burnout: A multidimensional perspective. In W.B. Schaufeli, C. Maslach ve T. Marek (eds.). Professional burnout: Recent development in theory and research (s. 19-32). Taylor &Francis.
Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behavior, 2, 99-113.
Maslach, C., W. B. Schaufeli., & M. P. Leitter. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397-422.
Mckay, J. (2004). Workaholism: Praised or thep of school administators? Journal of Scholarship & Practice, 1(2), 6-10.
Moorhead, G., & Griffin, R. W. (1992). Organizational behavior: Managing people and organizations. (3. Baskı). Houghton Mifflin Company.
Naktiyok, A., & Karabey, C. N. (2005). İşkoliklik ve tükenmişlik sendromu. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 19(2), 179-198.
Oates, W. E. (1968). On being a ‘workaholic’ (a serious jest). Pastoral Psychology, 19, 16-20.
Oğuz, E., & Akın, U. (2008). Öğretmenlerin işkoliklik düzeyleri ile evlilik uyumları arasındaki ilişki. International Conference on Educational Sciences. 23–25 June. Eastern Mediterranean University. Famagusta, Noth Cyprus.
Örmen, U. (1993). Tükenmişlik duygusu ve yöneticiler üzerinde bir uygulama.(Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Özer, N., Dönmez, B., & Cömert, M. (2012). Friedman okul müdürleri tükenmişlik ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,13(1),105-121.
Özkul, R., & Cömert, M. (2019). Ortaokul öğretmenlerinde iş-aile çatışması düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(1), 129-138. doi:10.24106/ kefdergi.2414.
Özkul, R., Kırnık D., Dönük, O., Altunhan, Y., & Altunkaynak, Y. (2020). Uzaktan eğitim uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşleri: Ölçek çalışması. Turkish Studies, 15(8), 3655-3667. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.46557
Peker, R. (2002). İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerine etki eden bazı faktörler. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 305–318.
Polatçı, S., & Ardıç, K. (2008). Tükenmişlik sendromu akademisyenler üzerine bir uygulama. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10(2), 69–96.
Porter, G. (2001). Workaholic tendencies and the high potential for stress among co-workers. International Journal of Stres Management, 8(2), 147–164.
Raosoft, (2004). Raosoft sample size calculator. http://raosoft.com/samplesize.html sitesinden erişilmiştir.
Robinson, B. E. (1996). Concurrent validity of the work addiction risk test a measure of workaholism. Psychological Reports, 79, 1313–1314.
Schaufeli, W. B., Taris, T.W., & Bakker, A. (2006). Dr. Jekyll and Mr. Hide: On thedifferences between work engagement and workaholism. In R. Burke (Ed.): Research companion to working time and work addiction (s. 193–217). Edward Elgar: Northampton, MA.
Scott, K. S., Moore, K. S., & Miceli, M. P. (1997). An exploration of the meaning and consequences of workaholism. Human Relations, 50(3), 287–314.
Snir, R., & Harpaz, I. (2004). Attitudinal and demographic antecedents of workaholism. Journal of Organizational Change Management, 17, 520–536.
Solmuş, T. (2004). İş yaşamında duygular ve kişilerarası ilişkiler. Beta yayınları.
Spence, J. T., & Robbins, A. S. (1992). Workaholism: Definition, measurement, and preliminary results. Journal of Personality Assessment, 58, 160–178.
Temel, A. (2006). Organizasyonlarda işkolizm ve işkolik çalışanlar. İş, Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 8(2), 104-127.
Tepeci, M., & Birdir, K. (2003). Otel çalışanlarında tükenmişlik sendromu. 11. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildirisi, 959-972.
Toprakçı, E. & Ersoy, M. (2008). Uzaktan öğretimde öğretmen rolleri. II. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu. DOI: 10.13140/RG.2.1.4447.4400
Tuğrul, B., & Çelik, E. (2002). Normal çocuklarla çalışan anaokulu öğretmenlerinde tükenmişlik. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(12).
Tümkaya, S. (2005).Öğretmenlerin sınıf içi disiplin anlayışları ve tükenmişlikle ilişkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 44, 549-568.
Ursin, H., Andreassen, C. S., & Eriksen, H. R. (2007). The relationship between strong motivation to work, “workaholism”, and health. Psychology and Health, 22 (5), 615–629.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ramazan Özkul ^*
0000-0001-9757-6062
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

4 Nisan 2021

Kabul Tarihi

10 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.19160/e-ijer.909513

IZ

https://izlik.org/JA64XX76DZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Özkul, R. (2021). Uzaktan Eğitim Sürecinde Okul Yöneticilerinin İşkoliklik ve Tükenmişlik Düzeylerinin İncelenmesi / Investigation of Workaholism and Burnout Levels of School Managers: A Distance Education Period Study. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(4), 68-88. https://doi.org/10.19160/e-ijer.909513

Cited By

Okul Yöneticilerinin İşkoliklik Eğilimleri ile Aile Dostu Okul Politikaları Arasındaki İlişki

Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.35675/befdergi.1501851