Dijital Ebeveynlik Farkındalığının Aile içi Roller ve Çocukta İnternet Bağımlılığına Göre İncelenmesi

Abdullah Manap; Emine Durmuş

doi:10.19160/ijer.837749

EN TR

Investigation of Digital Parenting Awareness According to Various Variable, Family Roles and Internet Addiction in Children

Abstract

The purpose of this research is to examine digital parenting awareness according to gender, education level, age, smartphone usage time, child's Internet addiction and family roles. The study includes parents who have children attending primary school. The research is carried out by using the scanning type research model and the relational scanning model. Digital Parenting Awareness Scale (DPAS), Family-Child Internet Addiction Scale, Family Evaluation Scale and Personal Information Form developed by the researcher are used as data collection tools. In data analysis, independent samples t-test, one-way ANOVA and correlation analysis are used. According to the findings; it is concluded that negative model and digital negligence levels of parents with healthy family roles are lower than parents with unhealthy family roles and also their efficient use and risk protection levels are higher than the ones with healthy family roles. It is determined that the Internet addiction level of the child is positively related to being a negative model and to digital negligence, negatively associated with protection from risks. It is found that the healthy or unhealthy roles of the family is an important factor in digital parenting awareness and especially being negative model and digital negligence affect the child's Internet addiction significantly. According to the results, suggestions are made for parents to increase their digital parenting awareness.

Keywords

Dijital Ebeveynlik Farkındalığının Aile içi Roller ve Çocukta İnternet Bağımlılığına Göre İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı; dijital ebeveynlik farkındalığını; cinsiyet, eğitim düzeyi, yaş, akıllı telefon kullanım süresi, çocuğun internet bağımlılığı ve aile içi rollere göre incelemektedir. Çalışma, ilkokula devam eden çocuğa sahip ebeveynleri kapsamaktadır. Araştırma, tarama tipi araştırma modeli ve ilişkisel tarama modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak Dijital Ebeveynlik Farkındalık Ölçeği (DEFÖ), Aile-Çocuk İnternet Bağımlılık Ölçeği, Aile Değerlendirme Ölçeği ve araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde; bağımsız örneklem t-test, tek yönlü anova ve korelasyon analizleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; sağlıklı aile içi role sahip ebeveynlerin olumsuz model olma ve dijital ihmal düzeylerinin, sağlıksız aile içi role sahip ebeveynlere göre daha düşük olduğu; verimli kullanım ve risklerden koruma düzeylerinin ise daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çocuğun internet bağımlılık düzeyinin olumsuz model olma ve dijital ihmal ile pozitif yönde, risklerden koruma ile negatif yönde ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aile içi rollerin sağlıklı veya sağlıksız oluşunun dijital ebeveynlik farkındalığına ve özellikle olumsuz model olma ve dijital ihmalin çocuğun internet bağımlığına etki ettiği görülmektedir. Elde edilen sonuçlara göre; anne-babalara dijital ebeveynlik farkındalıklarını arttırmaya yönelik öneriler getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Anderson, M. (2016). Parents, teens and digital monitoring. Pew İnternet & American Life Project. Retrieved November, 9, 2019 https://www.pewresearch.org/internet/2016/01/07/parents-teens-and-digital-monitoring/
Austin, V. L., ve Sciarra, D. T. (2015). Çocuk ve ergenlerde duygusal ve davranışsal bozukluklar. (çev. M. Özekes). İstanbul: Nobel Yayınları.
Ayas, T., ve Horzum, M. B. (2013). İlköğretim öğrencilerinin internet bağımlılığı ve aile internet tutumu. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39). 46-57.
Babaoğlan, E., Çelik, E., ve Nalbant, A. (2018). İdeal öğrenci velisi üzerine nitel bir çalışma. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 51-65.
Beard, K. W., & Wolf, E. M. (2001). Modification in the proposed diagnostic criteria for Internet addiction. Cyberpsychology & behavior, 4(3), 377-383.
Block, J. J. (2008). Issues for DSM-V: Internet addiction. The American Journal of Psychiatry, 165(3). 306-307.
Bulut, I. (1993). Ruh sağlığının aile işlevlerine etkisi. Ankara: Başbakanlık Kadın ve Sosyal Hizmetler Müsteşarlığı Yayınları.
Burger, J. M. (2006) Kişilik. (çev. İ. D. E. Sarıoğlu). İstanbul: Kaknüs Yayınları.

Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö.E., Karadeniz, Ş., ve Demirel F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. (23. Basım). Ankara: Pegem Akademi.
Can, A. (2017). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. (5. Basım). Ankara: Pegem Akademi.
Caplan, S. E. (2006). Relations among loneliness, social anxiety, and problematic Internet use. CyberPsychology & Behavior, 10(2), 234-242.
Castells, M. (2013). Ağ Toplumunun Yükselişi. (3.Baskı). (çev. E. Kılıç,). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Christakis, D. A., Ebel, B. E., Rivara, F. P., & Zimmerman, F. J. (2004). Television, video, and computer game usage in children under 11 years of age. The Journal of pediatrics, 145(5), 652-656.
Colwell J., & Kato M. (2003) Investigation of the relationship between social isolation, self-esteem, aggression and computer game play in Japanese adolescents. Asian Journal of Social Psychol, 6(2), 149-158.
Corman, L. (1996). Psikanaliz açısından çocuk eğitimi. (çev. H. Portakal). İstanbul: Cem Yayınevi.
Corsini R. J., ve Wedding, D. (2015). Modern psikoterapiler. (çev. D. Özen). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Çalışkan, Ö., ve Özbay, F. (2015). 12-14 Yaş aralığında ilköğretim öğrencilerinde teknoloji kullanımı eksenli yabancılaşma ve anne baba tutumları: Düzce ili örneği. Journal of International Social Research, 8(39). 441-458.
Çevik, G. B., ve Çelikkaleli, Ö. (2010). Ergenlerin arkadaş bağlılığı ve internet bağımlılığının cinsiyet, ebeveyn tutumu ve anne baba eğitim düzeylerine göre incelenmesi. Journal of the Cukurova University Institute of Social Sciences, 19(3), 225-240.
Çivitci, N., Çivitci, A., ve Fiyakalı, N. C. (2009). Anne-babası boşanmış ve boşanmamış olan ergenlerde yalnızlık ve yaşam doyumu. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 9(2), 493-525.
Doğan (2013). İnternet bağımlılığı yaygınlığı. Unpublished Thesis. Dokuz Eylül Üniversitesi Aile Eğitimi ve Danışmanlığı Programı. İzmir.
Eşği, N. (2014). Aile-çocuk internet bağımlılığı ölçeği’nin türkçe’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 807-839.
Epstein, N. B., Baldwin, L. M., & Bishop, D. S. (1983). The McMaster family assessment device. Journal of marital and family therapy, 9(2), 171-180.
Ersoy, M., & Arseven, İlhami. (2021). Examination of teacher candidates’ social media addictions and academic procrastination behaviors according to various variables. E-International Journal of Pedandragogy, 1(1), 87–105. Retrieved from https://www.e-ijpa.com/index.php/pedandragoji/article/view/ersoy-arseven
Eu Kids Online (2011). Avrupa çevrimiçi çocuklar projesi (AÇÇAP) özet bulgular. Retrieved June, 29, 2018 http://www.lse.ac.uk/media%40lse/research/EUKidsOnline/EU%20Kids%20II%20(2009-11)/EUKidsExecSummary/TurkeyExecSum.pdf.
Floros, G., & Siomos, K. (2013). The relationship between optimal parenting, Internet addiction and motives for social networking in adolescence. Psychiatry research, 209(3), 529-534.
Gençer, E. (2016). Okul öncesi çocukların bilgi ve iletişim teknolojileriyle etkileşiminin bazı değişkenler yönünden incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 24(5), 2235-2252.
Gökçe, A. (2018). Geçerlik ve güvenirlik. K. Beycioğlu, N. Özer ve Y. Kondakçı (Editörler). Eğitim yönetiminde araştırma. Ankara. Pegem Akademi. ss. 239-269.
Göldağ, B. (2018). Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılık düzeylerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 1287-1315.
Gross, E. F. (2004). Adolescent Internet use: what we expect, what teens report. Journal of Applied Developmental Psychology. 25(6), 633-649.
Haddon, L. (2006). The contribution of domestication research to in-home computing and media consumption. The information society, 22(4), 195-203.
Hamutoğlu, N., Gezgin, D., Samur, Y., ve Yıldırım, S. (2018). Genç nesil arasında yaygınlaşan bir bağımlılık: Akıllı telefon bağımlılığının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 8(2), 212-231.
Harman, JP., Hansen, CE., Cochian, ME., & Lindsey CR. (2005). Liar, liar: Internet faking but not freguency of use affect social skills, self-esteem, social anxiety, and aggression. Cyber Psychol Behavior, 8(1): 1-6.
Hinduja, S., & Patchin, J. W. (2008). Cyberbullying: An exploratory analysis of factors related to off ending and victimization. Deviant Behavior, 29(2), 129-156.
Huang, G., Li, X., Chen, W., & Straubhaar, J. D. (2018). Fall-behind parents? The ınfluential factors on digital parenting self-efficacy in disadvantaged communities. American Behavioral Scientist, 62(9), 1186-1206.
İkiz, E., Asıcı, E., Kaya, Z., ve Sakarya, Ö. (2015). Problemli internet kullanımının ailesel değişkenler açısından incelenmesi. Güncel Psikiyatri ve Psikonörofarmakoloji Dergisi, 5(2), 7-15.
Jang K. S., Hwang S. Y., & Choi J., Y. (2008). Internet addiction and psychiatric symptoms among korean adolescents. Journal of School Health, 78(3): 165-171.
Kennedy, T. L. M. (2011). Weaving the home web: a Canadian case study of internet domestication. Unpublished doctoral dissertation. Retrieved Agust, 29, 2018 https://search.proquest.com.
Kraut R., Patterson M., Lundmark V., Kiesler S., Mukophadhyay T., & Scherlis W. (1998). Internet paradox: A social teknology that reduces social involvement and psychological well-being?. American Psychologist. 53(9): 1017-1031.
Kwak, J. Y., Kim, J. Y., & Yoon, Y. W. (2018). Effect of parental neglect on smartphone addiction in adolescents in South Korea. Child abuse & neglect, 77. 75-84.
Lauricella, A. R., Wartella, E., & Rideout, V. J. (2015). Young children's screen time: The complex role of parent and child factors. Journal of Applied Developmental Psychology, 36, 11-17.
Leung, L., & Lee, P. S. (2012). The influences of information literacy, internet addiction and parenting styles on internet risks. New Media & Society, 14(1), 117-136.
Li, Q. (2007). Bullying in the new playground: Research into cyberbullying and cyber victimisation. Australasian Journal of Educational Technology, 23(4), 435-45.
Lim, S. A., & You, S. (2019). Effect of Parental Negligence on Mobile Phone Dependency Among Vulnerable Social Groups: Mediating Effect of Peer Attachment. Psychological reports, 122(6), 2050-2062.
Lou, S. J., Shih, R. C., Liu, H. T., Guo, Y. C. & Tseng, K. H. (2010). The influences of the sixth graders' parents' internet literacy and parenting style on internet parenting. Turkish Online Journal of Educational Technology-TOJET, 9(4), 173-184.
Manap, A., ve Durmuş, E. (2020). Dijital ebeveynlik farkındalık ölçeğinin geliştirilmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(2), 978-993.
Middlebrook H. (2016). New screen time rules for kids, by doctors. CNN. Retrieved June, 10, 2018, from http://edition.cnn.com/2016/10/21/health/screen-time-media- rules-children-aap/.
Mojaz, Z. H., Paydar, M. R. Z., & Ebrahimi, M. E. (2015). The relationship between the internet addiction and the use of Facebook with marital satisfaction and emotional divorce among married university students. Indian J Fund Appl Life Sci, 5(3), 709-717.
Nazlı, S. (2016). Aile danışmanlığı. İstanbul: Nobel Yayın Dağıtım.
Nikken, P., & Schols, M. (2015). How and why parents guide the media use of young children. Journal of Child and Family Studies, 24(11), 3423-3435.
Öztürk, E., ve Özmen-Kaymak, S. (2011). Öğretmen adaylarının problemli internet kullanım davranışlarının, kişilik tipi, utangaçlık ve demografik değişkenlere göre incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 11(4), 1785-1808.
Parmar, N. (2017). Digital parenting. United Learning Schools, Ashford, Kent. Retrieved May, 05, 2018 https://issuu.com/loughboroughendowedschools/docs/digital_parenting_29-06-2017.
Redmiles, E. M. (2018). Net benefits: digital ınequities in social capital, privacy preservation, and digital parenting practices of us social media users. In Twelfth International AAAI Conference on Web and Social Media.
Runyan, D., Wattam, C., Ikeda, R., Hassan, F., & Ramiro, L. (2002). Child abuse and neglect by parents and other caregivers. E. G. Krug, L. L. Dahlberg, J. A. Mercy (eds.). World Health Organization, Geneva. 57-86.
Selwyn N. ve Odabaşı H. F. (2017). Çocuklar ve gençlerin dijital yaşamla mücadeleleri, H. F. Odabaşı (Editör), Dijital Yaşamda Çocuk. Ankara. Pegem Akademi.
İnan-Kaya, G., Bayraktar, D., ve Yılmaz, Ö. (2018). Dijital Ebeveynlik Tutum Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46. 149-173.
Oh, E., & Reeves, T. C. (2014). Generational differences and the integration of technology in learning, instruction, and performance. In Handbook of research on educational communications and technology. Springer, New York.
Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants part 1. On the horizon, 9(5), 1-6.
Prensky, M. (2001a). Digital natives, digital immigrants, part 2: Do They really think differently?. Retrieved August, 27, 2018 http://www.marcprensky.com/writing/Prensky %20- %20Digital%20Natives,%20Digital%20Immi grants%20-%20Part2.pdf
Rode, J. A. (2009, September). Digital parenting: designing children's safety. In Proceedings of the 23rd British HCI Group Annual Conference on People and Computers: Celebrating People and Technology (pp. 244-251). British Computer Society.
Selwyn N. ve Odabaşı H. F. (2017). Çocuklar ve gençlerin dijital yaşamla mücadeleleri, H. F. Odabaşı (Editör), Dijital Yaşamda Çocuk. Ankara. Pegem Akademi.
Shek, D. T., & Yu, L. (2016). Adolescent internet addiction in Hong Kong: prevalence, change, and correlates. Journal of pediatric and adolescent gynecology, 29(1), 22-30.
Subrahmanyam, K. & Šmahel, D. (2011). The darker sides of the internet: violence, cyber bullying, and victimization. Digital Youth: Advancing Responsible Adolescent Development, 179-199. Retrieved June, 15, 2018 http://libgen.io/book/.
Suhail K,. & Bargees Z. (2006) Effects of excessive internet use on undergraudate students in Pakistan. Cyber Psychol Behaviour. 9(3), 297-307.
Sprenger, M. (2010). Brain-based teaching in the digital age. Association for Supervision & Curriculum Development (ASCD). USA.
Şad, S., ve Durmuş, V . (2017). Öğretmenlik mesleği bağlamında dijital yerlilik, dijital göçmenlik ve dijital melezlik. Electronic Journal of Education Sciences, 6(11), 11-21.
Thomas, M. (2011). Deconstructing digital natives: Young people, technology, and the new literacies. Taylor & Francis. New York.
Toprakçı, E.(2013). Sınıf yönetimi, Ankara: PegemA Yayınları. ISBN 978-605-364-458-3470
Toran, M., Ulusoy, Z., Aydın, B., Deveci, T., ve Akbulut, A. (2016). Çocukların dijital oyun kullanımına ilişkin annelerinin görüşlerinin değerlendirilmesi. Kastamonu Education Journal, 24(5), 2263.
Ümmet, D., ve Ekşi, F. (2016). Türkiye’deki genç yetişkinlerde internet bağımlılığı: yalnızlık ve sanal ortam yalnızlık bağlamında bir inceleme. Addicta: The Turkish Journal On Addictions, 3(1), 29-53.
Valcke, M., Bonte, S., DeWever, B., & Rots, I. (2010). Internet parenting styles and the impact on internet use of primary school children. Computers & Education, 55(2), 454–464.
Van Den Eijnden, R. J., Spijkerman, R., Vermulst, A. A., van Rooij, T. J., & Engels, R. C. (2010). Compulsive Internet use among adolescents: Bidirectional parent–child relationships. Journal of abnormal child psychology, 38(1), 77-89.
Van Mierlo, T. (2014). The 1% rule in four digital health social networks: an observational study. Journal of medical Internet research, 16(2).
Wu, C. S. T., Wong, H. T., Yu, K. F., Fok, K. W., Yeung, S. M., Lam, C. H., & Liu, K. M. (2016). Parenting approaches, family functionality, and internet addiction among Hong Kong adolescents. BMC pediatrics, 16(1), 130-140.
Yaman, F. (2018). Türkiye’deki ebeveynlerin dijital ebeveynlik öz yeterliliklerinin incelenmesi. Unpublished Doctorial Thesis. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Yaman, F., Dönmez, O., Akbulut, Y., Kabakçı Yurdakul, I., Çoklar, A., N., ve Güyer, T. (2019). Ebeveynlerin dijital ebeveynlik yeterliklerinin çeşitli demografik değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 44 (199). 149-172.
Yavuzer, H. (2000). Çocuk psikolojisi. 19. Baskı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Yavuzer, H., Köknel, Ö., Kulaksızoğlu, A., Ayhan, H., Dodurgalı, A., ve Ekşi, H. (2013). Anne baba tutumları. Ankara: Timaş Yayınları.
Yay, M. (2017). Dijital ebeveynlik. İstanbul: Yeşilay Yayınları.
Yıldız, S. (2004). Ebeveyn tutumları ve saldırganlık. Polis Bilimleri Dergisi, 6(3), 131-150.
Young, K. S. (1996). Psychology of computer use: XL. Addictive use of the Internet: a case that breaks the stereotype. Psychological reports, 79(3), 899-902.
Young, K. S., & Rogers, R. C. (1998). The relationship between depression and Internet addiction. Cyberpsychology & behavior, 1(1), 25-28.
Yurdakul, I. K., Dönmez, O., Yaman, F., ve Odabaşı, H. F. (2013). Dijital ebeveynlik ve değişen roller. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(4), 883-896.
Zorbaz, O. (2013). Lise öğrencilerinin problemli internet kullanımının sosyal kaygı ve akran ilişkileri açısından incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Abdullah Manap ^*
0000-0001-5531-5745
Türkiye

Emine Durmuş
0000-0002-7102-5833
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

8 Aralık 2020

Kabul Tarihi

6 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 12 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.19160/ijer.837749

IZ

https://izlik.org/JA59EP24NN

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Manap, A., & Durmuş, E. (2021). Dijital Ebeveynlik Farkındalığının Aile içi Roller ve Çocukta İnternet Bağımlılığına Göre İncelenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 141-156. https://doi.org/10.19160/ijer.837749