Artificial Intelligence Awareness Scale for Pre-Service Teachers / Öğretmen Adaylarına Yönelik Yapay Zekâ Farkındalık Ölçeği

Bu çalışmanın amacı öğretmen adaylarının yapay zekâ (AI) farkındalığını değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı oluşturmaktır. Her ne kadar YZ teknolojileri giderek eğitim bağlamlarına entegre ediliyor olsa da literatür taraması, olumlu yönelimler ve kaygılar da dahil olmak üzere öğretmenlerin çok boyutlu farkındalığını ortaya koyan kapsamlı araçların hala eksik olduğunu göstermektedir. Genel olarak mevcut ölçekler ağırlıklı olarak teknik bilgi veya tutumlara odaklandığından, öğretmen adayları arasında bütünsel YZ farkındalığının ölçülmesine ilişkin bir boşluk doldurulamamıştır. Araştırma nicel tarama modelinin kullanıldığı bir ölçek geliştirme çalışmasıdır. Araştırmacılar, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında gönüllü olarak bir devlet üniversitesine kayıt yaptıran 300 öğretmen adayından veri topladı. Kolayda örneklemeyi kullandılar. Başlangıçta, kapsamlı bir literatür taramasına ve uzman değerlendirmelerine dayanarak 71 madde bir araya getirildi. İçerik geçerliliği uzman bir panel aracılığıyla sağlandı ve yapı geçerliliği Açımlayıcı Faktör Analizi (EFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (CFA) aracılığıyla doğrulandı. İç tutarlılık güvenirliği Cronbach alfa katsayıları ile ölçülmüştür. EFA sonuçlarına göre maddelerin çıkarılmasının ardından 39 maddelik iki faktör tespit edilmiştir. Bu faktörler Yapay Zekâ Kabulü (26 madde) ve Yapay Zekâdan Kaçınma (13 madde) olarak yorumlandı. İki faktörlü model toplam varyansın yaklaşık %47,68'ini açıklamaktadır. CFA sonuçları modelin iyi uyum indekslerine sahip olduğunu doğrulamıştır. Ölçeğin geneli ve iki alt boyutu, güvenilirlik analizleriyle de doğrulanan, 0,89'un üzerindeki Cronbach alfa değerlerinin gösterdiği gibi çok iyi bir iç tutarlılığa sahipti. Çalışma bulguları, geliştirilen aracın öğretmen adayları arasında YZ farkındalığını değerlendirmek için psikometrik olarak geçerli bir araç olduğuna dair kanıt sunmaktadır. Ölçek yalnızca olumlu kabulü değil, aynı zamanda YZ farkındalığının çok boyutlu doğasını yansıtan kritik kaçınma yönlerini de içermektedir. Sonraki araştırmaların, ölçeği doğrulamak ve eğitimde YZ’nın sorumlu ve etkili kullanımını teşvik etmeye yönelik öğretmen eğitimi programlarını kolaylaştıracak bir araç olarak uygulamak için çeşitli örnekleri kullanması önerilmektedir.

This study aimed to create a valid and reliable measurement tool to evaluate the awareness of artificial intelligence (AI) among pre-service teachers. Although AI technologies are progressively being integrated into educational contexts, the literature review shows that comprehensive instruments that reveal the teachers’ multidimensional awareness, including positive orientations and concerns, are still missing. Generally, existing scales are mainly focused on technical knowledge or attitudes, thus a gap in measuring holistic AI awareness among prospective teachers has remained unfilled. The research was a scale development study that used a quantitative survey design. The researchers gathered data from 300 pre-service teachers, who volunteered and were enrolled at a state university during the 2024-2025 academic year. They used convenience sampling. Initially, 71 items were pooled based on an extensive literature review and expert evaluations. Content validity was secured through an expert panel, and construct validity was verified by means of Exploratory Factor Analysis (EFA) and Confirmatory Factor Analysis (CFA). Internal consistency reliability was measured through Cronbach’s alpha coefficients. According to the EFA results, two factors with 39 items after the exclusion of the items were identified. These factors were interpreted as AI Acceptance (26 items) and AI Avoidance (13 items). The two-factor model accounted for about 47.68% of the total variance. CFA results verified that the model had good fit indices. The overall scale, as well as the two sub-dimensions, had very good internal consistency, as indicated by the Cronbach’s alpha values of more than .89, which were confirmed by reliability analyses. The study findings provide evidence that the developed instrument is a psychometrically valid tool for assessing the awareness of AI among pre-service teachers. The scale includes not only the positive acceptance but also the critical avoidance aspects reflecting the multidimensional nature of the AI awareness. It is suggested that subsequent research uses diverse samples to validate the scale and implement it as an instrument to facilitate teacher education programs committed to the promotion of the responsible and effective use of AI in education.