Araştırma Makalesi

Bilimsel Muhakeme Konusunda Türkiye’de Gerçekleştirilen Tezlerin Analizi: Bir Meta-Sentez Çalışması / Analysis of Dissertations on Scientific Reasoning in Türkiye: A Meta-Synthesis Study

Cilt: 14 Sayı: 2 29 Nisan 2023
PDF İndir
TR EN

Bilimsel Muhakeme Konusunda Türkiye’de Gerçekleştirilen Tezlerin Analizi: Bir Meta-Sentez Çalışması / Analysis of Dissertations on Scientific Reasoning in Türkiye: A Meta-Synthesis Study

Öz

Bu araştırma ile Türkiye’ de bilimsel muhakeme konusunda gerçekleştirilen tezlerin analiz edilmesi ve bu alanda nasıl bir eğilim olduğunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında tezlere YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından ulaşılmıştır. Tez adı “Muhakeme” olarak “Eğitim ve Öğretim” konusunda tezler taranmıştır. Bu kapsamda, meta-sentez çalışmasına 73 lisansüstü tez dâhil edilmiştir. Tezlerin her birine içerik analizi yapılarak çalışmanın amacı, konu alanı, yöntemi, örneklemi, veri toplama araçları, kullanılan öğretim uygulamaları, kullanılan istatistiki yöntemler ve elde edilen sonuçlar ve öneriler olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler tablo ve grafiklerle gösterilmiş, frekansları verilerek sonuçlar yorumlanmıştır. Araştırma kapsamında tezlerin amaçları incelenerek muhakeme becerisinin tespit edilmesi ve geliştirilmesi, herhangi bir uygulamanın muhakeme becerisine etkisi, muhakeme becerisinin diğer değişkenlerle ilişkisi, muhakeme becerisine yönelik ölçek geliştirme, muhakemeyi etkileyen faktörler, muhakeme süreci ve müfredat inceleme temaları oluşturulmuştur. Yapılan çalışmalarda deneysel çalışmaların ve tarama çalışmaların sayısının fazla olduğu görülmektedir. Bunlara ek olarak nitel yöntemlerden durum çalışmasının da fazla sayıda kullanıldığı görülmektedir. Yapılan çalışmalarda en fazla beceri testinden yararlanıldığı görülmektedir. Veriler incelendiğinde nicel yaklaşımlardan yararlanılan araştırmalara bağlı olarak parametrik testlerin daha fazla kullanıldığı, non-parametrik testlerin ise az kullanıldığı görülmüştür. Nitel yaklaşımlardan yararlanılan araştırmalarda ise içerik analizi, betimsel analiz gibi analiz teknikleri kullanılmıştır. Yapılan çalışmalardan elde edilen sonuçlara bakıldığında; muhakeme becerisinin geliştirilebilmesine imkân kılan uygulamalar kullanıldığında muhakeme becerisine olumlu bir etkinin söz konusu olduğu görülmekte, ayrıca muhakeme becerisinin öz yeterlilik, algı hızı, karar verme, bilimin doğası algısı gibi diğer değişkenlerle ilişkisinin önemine vurgu yapılmaktadır. Çalışmaların daha fazla katılımcı ile daha fazla sürede uygulanmasına, farklı konularda ve farklı değişkenler ele alınarak yürütülmesine yönelik öneriler göze çarpmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adey, P., & Shayer, M. (1990). Accelerating the development of formal thinking in middle and high school students. Journal of Research in ScienceTeaching, (27), 267- 285.
  2. *Adıgüzel Doğan, F. (2021). Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin geometri bağlamında cebirsel muhakemelerinin incelenmesi: üçgenler alt öğrenme alanında bir uygulama [Yayınlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
  3. *Akdoğan, E. (2021). Türkiye’de matematiksel düşünme ve matematiksel muhakeme ile ilgili yazılan lisansüstü tezlerin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.
  4. *Akın, A. (2016). Ortaokul öğrencilerinin matematik okuryazarlıklarının niceliksel muhakemelerinin güçlendirilerek desteklenmesinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Eskişehir Anadolu Üniversitesi.
  5. *Akkaya Ersan, G. (2014). 60-72 aylık çocukların sosyal problem çözme becerilerinin ve akran ilişkilerinin işitsel muhakeme ve işlem becerileri açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Selçuk Üniversitesi.
  6. *Akyürek, E. (2018). Fen öğretmenlerinin epistemik muhakemelerinin ölçülmesi amacıyla bir ölçek geliştirilmesi ve epistemik muhakemelerin pedagojik çıkarımlar üzerindeki etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Uludağ Üniversitesi.
  7. *Albayrak Bahtiyari, Ö. (2010). 8. sınıf matematik öğretiminde ispat ve muhakeme kavramlarının ve önemlerinin farkındalığı [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Atatürk Üniversitesi.
  8. *Alphayta, B. (2022). 8.sınıf öğrencilerinin geometrik muhakeme becerileri ile öz-yeterlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Ordu Üniversitesi.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Nisan 2023

Gönderilme Tarihi

13 Ekim 2022

Kabul Tarihi

18 Mart 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 14 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ergün, Z., Tümoğlu, E., Şahin, D., & Kabataş Memiş, E. (2023). Bilimsel Muhakeme Konusunda Türkiye’de Gerçekleştirilen Tezlerin Analizi: Bir Meta-Sentez Çalışması / Analysis of Dissertations on Scientific Reasoning in Türkiye: A Meta-Synthesis Study. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 14(2), 102-119. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1188680

Cited By

This journal uses a CC BY-NC-SA license.
 

[email protected]        http://www.e-ijer.com       

Posta Adres: Erzene Mahallesi, İstanbul Caddesi, Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 35040, Bornova/İzmir