Determining Social Acceptance Levels of Primary Students with Special Needs Participating in Inclusion Practices / Kaynaştırma Uygulamalarına Katılan Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeylerinin Belirlenmesi

Ümit Şahbaz; Duygu Çağ Adıgüzel

doi:10.19160/e-ijer.1068072

EN TR

Determining Social Acceptance Levels of Primary Students with Special Needs Participating in Inclusion Practices / Kaynaştırma Uygulamalarına Katılan Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeylerinin Belirlenmesi

Abstract

The aim of the present study was to determine social acceptance levels of primary students with special needs in inclusive education. The study group consists of 3rd and 4th grade students attending Ressam İbrahim Çallı Primary school in Pamukkale District of the city of Denizli.The data was collected using the “Social Acceptance Scale” developed by Şahbaz and Arslan (2012) to measure the social acceptance of students with special needs by normally developing students. The data obtained from the study was analysed using SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 program. Data analysis was conducted using descriptive statistical methods (numbers, percentages, standard deviation). In data analysis, independent samples t-test was applied for the means of two groups to compare quantitative data when the assumption of normal distribution was met; and Mann Whitney U test was selected for the non-normally distributed data. In addition, Kruskal Wallis H test was employed when comparing more than two group means. Multiple comparisons test was performed to determine the groups with differences as a result of the analyses. It was found as a result of the study that social acceptance of individuals with special needs varied by gender, and epecailly male students had higher levels of social acceptance in the peer attitude sub-scale. Moreover, it was seen that the presence of an individual with special needs in the child’s family affected his social acceptance of peers with special needs positively.

Keywords

Kaynaştırma Uygulamalarına Katılan Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeylerinin Belirlenmesi / Determining Social Acceptance Levels of Primary Students with Special Needs Participating in Inclusion Practices

Öz

Bu araştırmanın amacı, kaynaştırma (bütünleştirme) uygulamalarına katılan özel gereksinimli ilkokul öğrencilerinin sosyal kabul düzeylerini belirlemektir. Bu araştırmanın çalışma grubunu Denizli ili Pamukkale ilçesinde bulunan Ressam İbrahim Çallı İlkokulu’nda öğrenim gören 3. ve 4.sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Şahbaz ve Arslan (2012) tarafından geliştirilen özel gereksinimli öğrencilerin normal gelişim gösteren öğrenciler tarafından sosyal kabulünü ölçen “Sosyal Kabul Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for Social Sciences) for Windows 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verileri değerlendirilirken tanımlayıcı istatistiksel metotları (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) kullanılmıştır. Verilerin analizinde normal dağılım varsayımının sağlandığı durumlarda niceliksel verilerin karşılaştırılması için iki grup ortalaması için bağımsız örneklem t testi; normal dağılım göstermeyen veriler için Mann Whitney U testi tercih edilmiştir. Ayrıca ikiden fazla grup ortalaması karşılaştırması için Kruskal Wallis H testi kullanılmıştır. Analizler sonucunda fark olan grupların tespiti için çoklu karşılaştırma testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; özel gereksinimli bireylerin sosyal kabulünün cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterdiği, özellikle erkek öğrencilerin akran tutumu alt boyutunda sosyal kabul düzeylerinin daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca çocuğun ailesinde özel gereksinimli birey olma durumu özel gereksinimi olan akranlarını sosyal kabulünü olumlu etkilediği görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aguiar, C., Moiteiro, A.R. & Pimentel J.S. (2010). Classroom quality and social acceptance of preschoolers with disabilities Infants & Young Children: January 2010 - Volume 23 - Issue 1 - p 34-41 doi: 10.1097/IYC.0b013e3181c9766e.
Akın G. (2019) Okulöncesi Dönemde Özel Gereksinimli Çocukların Bireysel Farklılıklarına ve Sosyal Kabulüne Yönelik Akran Görüşleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye.
Aktan O.(2018) Kaynaştırma Eğitiminde Takım Destekli Bireyselleştirme Tekniğinin Öğrencilerin Ders Başarısı Derse Karşı Tutum Ve Sosyal Kabul Düzeylerine Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi) Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Aktan, O. Budak, Y. ve Botabekovna A. B. (2019). Ilkokul öğrencilerinin kaynaştırma öğrencilerine yönelik sosyal kabul düzeylerinin belirlenmesi: bir karma yöntem çalişmasi Elementary Education Online, 2019; 18 (4): pp. 1520-1538 İlköğretim Online, 2019; 18 (4): s.1520-1538. [Online]:http://ilkogretim-online.org.tr doi:10.17051/ilkonline.2019.632374.
Aktaş C. ve Küçüker S. (2002). Bilişsel - Duyuşsal odaklı bir programın ilköğretim öğrencilerinin fiziksel engelli yaşıtlarına yönelik sosyal kabul düzeylerine etkisinin incelenmesi Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2002.3(2) 15-25.
Arslan E. (2010). Kaynaştırma Uygulamalarına Katılan Engelli Öğrencilerin Sosyal Kabul Düzeylerinin Belirlenmesine Yönelik Ölçek Geliştirme Çalışması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur, Türkiye.
Arslan E. & Şahbaz Ü. (2012). A Study to Develop a Scale for Determining the Social Acceptance Levels of Special-Needs Students, Participating in Inclusion Practices Educational Research and Reviews, v7 n29 p651-662 Dec 2012.
Aydoğan C. (2017). Farklı Yaşam Dönemlerindeki Bireylerin Zihinsel Engelli Bireylere İlişkin Sosyal Kabulleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara, Türkiye.

Ayral M. (2013). Kaynaştırma Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeyleri Research Gate June 2013 Conference: ELMIS Uluslararası Özel Eğitim Kongresi At: Konya
Bayram, N. (2004). Sosyal Bilimlerde SPSS İle Veri Analizi, Ezgi Kitabevi, Bursa.
Broomhead K. (2019). Acceptance or rejection the social experiences of children with special educational needs and disabilities within a mainstream primary school International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education ISSN: 0300-4279 (Print) 1475-7575 (Online) Journal homepage: https://www.tandfonline.com/loi/rett20.
Büyüköztürk, Ş. (2011). Veri Analizi El Kitabı. Ankara, Pegem Akademi.
Civelek A. H. (1990). Eğitilebilir Zihinsel Özürli Çocukların Sosyal Kabul Görmelerinde Normal Çocukların Bilgilendirilmelerinin Ve İki Grubun Resim-İş İle Beden Eğitimi Derslerinde Bütünleştirlmelerinin Etkileri (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Dağlı Gökbulut, Ö, Gökbulut B. & Yeniasır, M. (2017). Social acceptance of students with special needs from peer viewpoint. EURASIA Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 13(11),7287-7294.
Ersoy E. G. & Köşger F. (2016). Empati: tanımı ve önemi Osmangazi Tıp Dergisi/Osmangazi Journal of Medicine, Mayıs/May, 2016; 38 (2), 9-17 DOI: http://dx.doi.org/10.20515/otd.33993
George, D. & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows Step by Step: A Simple Guide and Reference, 17.0 update (10a ed.) Boston, Pearson.
Gümüş M. ve Tan Ç. (2015). İlkokul ve ortaokul çağinda kaynaştirma eğitimi gören öğrencilere karşi normal gelişim gösteren öğrencilerin tutumlarinin incelenmesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Yıl 2015, Sayı 4.
Güneş A. Ö. (2016). Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Sınıfında Kaynaştırma Öğrencisi Bulunan Sınıf Öğretmenlerinin Kaynaştırma Eğitiminde Yaşanan Sorunlara İlişkin Görüşleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi) Girne Amerikan Üniversitesi, Girne, Kıbrıs
Güzel N. (2014) Kaynaştırma Öğrencisi Olan İlköğretim Öğretmenlerinin Kaynaştırma Eğitimine İlişkin Yaşadıkları Sorunlar (Beykoz İlçesi Örneği) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
Hayran M., Hayran M. (2011). Sağlık Araştırmaları İçin Temel İstatistik (Birinci Basım), Ankara: Omega Araştırma.
Kabasakal E. (2018). Kaynaştırma Öğrencisi Bulunan Sınıflarda Rasyonel Duygucu Eğitimin Diğer Öğrencilerin, Rasyonel Düşünme, Öznel İyi Oluş, Öz Yeterlilik Ve Sosyal Kabul Düzeyine Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Karasar N. (2020). Bilimsel Araştırma Yöntemi Nobel Akademi, Ankara.
Karataş Z., Arslan E. (2018). Ortaokulda öğrenim gören zihin engelli kaynaştırma öğrencilerinin normal gelişim gösteren akranları tarafından sosyal kabullerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 48: 495-513.
Kaya M. (2020). Kaynaştırmaya/Bütünleştirmeye Hazırlık Etkinliklerinin (Kahe) Özel Gereksinimli Öğrencilerin Sosyal Kabulleri Üzerindeki Etkililiğinin İncelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi, Gaziantep, Türkiye.
Kul, S. (2014). Uygun İstatistiksel Test Seçim Kılavuzu/Guıdelıne For Suıtable Statıstıcal Test Selectıon. Plevra Bülteni 8(2), 26.
Loreman T., Earle C., Sharma U. & Forlin C. (2007). The development of an instrument for measuring pre-service teachers’ sentiments, attitudes, and concerns about inclusive Educatıon Internatıonal Journal Of Specıal Educatıon Vol 22 No2 2007.
Manetti, M., Schneider, B. H. & Siperstein G. (2001). Social acceptance of children with mental retardation: Testing the contact hypothesis with an Italian sample Journals.sagepub.com First Published May 1, https://doi.org/10.1080/01650250042000249.
MEB, (2018). Özel eğitim hizmetleri yönetmenliği. Resmi Gazete. Sayı: 30471.
Nowicki, E. A. (2006). A cross-sectional multivariate analysis of children’s attitudes towards disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 50, 335–348.
Odom, Samuel, Zercher, Craig Li, Shouming Marquart, Jules M.Sandall , Susan Brown, William H. (2006). Social acceptance and rejection of preschool children with disabilities: a mixed-method analysis. https://psycnet.apa.org/record/2006-21055-010.
Özçelik Z. M. (2019). Kaynaştırma Uygulamalarında Öğretmenlere Göre Okul Desteği: Karma Yöntem Araştırması (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi, Sakarya, Türkiye.
Özengi S.Ş. (2009). Eskişehir İlinde Kaynaştırmanın Yürütüldüğü İlköğretim Okullarındaki Rehber Öğretmenlerin Kaynaştırmaya İlişkin Görüşleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye.
Peña, C. J. (2016) Overview: Mapping Systems of Care for Children with Special Needs in the State of California Brief Feb. 2016.
Reiter S., Schanin M. & Tirosh E.(1998). Israeli elementary school students' and teachers' attitudes towards mainstreaming children with disabilities. Special Services in the Schools ISSN: 0739-9820 (Print) (Online) Journal homepage: https://www.tandfonline.com/loi/wzss20 13:1-2, 33-46, DOI: 10.1300/J008v13n01_02 To link to this article: https://doi.org/10.1300/J008v13n01_02
Selimoğlu H. (2017). Akran Aracılı Öğretim Yönteminin Normal Gelişim Gösteren Çocukların Sosyal Kabulüne Ve Özel Gereksinimli Bireylerin Benlik Saygısına Etkisi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
Sucuoğlu B. (2004). Türkiye’de kaynaştırma uygulamalari: yayinlar/araştırmalar (1980-2005) Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi 2004, 5 (2) 15-23.
Sucuoğlu, B. ve Kargın T. (2006). İlköğretimde Kaynaştırma Uygulamaları Morpa Kültür Yayınları, İstanbul
Söğüt D. A. (2017). Sınıf Öğretmenlerinin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Hazırlamada Karşılaştıkları Güçlükler Ve Kaynaştırma Uygulamalarına İlişkin Görüşlerinin Değerlendirilmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sıtkı Koçman Üniversitesi, Muğla, Türkiye.
Şahbaz, Ü. (1997). Öğretmenlerin Özürlü Çocukların Kaynaştırılması Konusunda Bilgilendirilmelerinin Kaynaştırmaya İlişkin Tutumlarının Değişmesindeki Etkililiği (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Bolu, Türkiye.
Şahbaz Ü. (2007). Normal öğrencilerin kaynaştırma sınıflarına devam eden engelli öğrenciler hakkında bilgilendirilmelerinin sosyal kabul düzeylerine etkisi Eurasian Journal of Educational Research Cilt: 0 Sayı: 26ISSN: 1302-597X / 2528-8911 Sayfa Aralığı: 199 – 208.
Şahin A. (2010). Kaynaştırma Yoluyla Eğitim Gören Öğrencilerin Sosyalleşme Sürecinde Karşılaştığı Sorunların Öğretmen Görüşlerine Göre İncelenmesi (Erzurum İli Örneği) (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Erzurum, Türkiye.
Tekgül E. (2020). Müzik Etkinliklerinin Kaynaştırma Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeylerine Etkisi (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.
Turhan C. (2007). Kaynaştırma Uygulaması Yapılan İlköğretim Okuluna Devam Eden Normal Gelişim Gösteren Öğrencilerin Kaynaştırma Uygulamasına İlişkin Görüşleri (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye.
Ural, A. ve Kılıç, İ. (2006). Bilimsel Araştırma Süreci ve SPSS ile Veri Analizi. (Genişletilmiş İkinci Baskı) Ankara: Detay Yayıncılık.
Wendelborg C., Kvello Q. (2010). Perceived social acceptance and peer intimacy among children with disabilities in regular schools in Norway. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities 2010, 23, 143–153.
Wentzel, K. R. (1994). Relations of social goal pursuit to social acceptance, classroom behavior, and perceived social support Journal of Educational Psychology, 86(2), 173–182. https://doi.org/10.1037/0022-0663.86.2.173.
Wong D. K. P. (2008). Do contacts make a difference? The effects of mainstreaming on student attitudes toward people with disabilities Research in Developmental Disabilities 29 (2008) 70–82.
Vaz, S., Wilson N., Scott M., Cordier R., Falkmer T. (2015). Factors associated with primary school teachers’ attitudes towards the inclusion of students with disabilities. PloS one, 2015 - Journals.plos.org Published: August 28, 2015 https://doi.org/10.1371/journal.pone.0137002

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ümit Şahbaz
0000-0002-1775-8884
Türkiye

Duygu Çağ Adıgüzel ^*
0000-0002-3360-6776
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

4 Şubat 2022

Kabul Tarihi

2 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 13 Sayı: 3

DOI

https://doi.org/10.19160/e-ijer.1068072

IZ

https://izlik.org/JA59RE95NF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şahbaz, Ü., & Çağ Adıgüzel, D. (2022). Determining Social Acceptance Levels of Primary Students with Special Needs Participating in Inclusion Practices / Kaynaştırma Uygulamalarına Katılan Özel Gereksinimli İlkokul Öğrencilerinin Sosyal Kabul Düzeylerinin Belirlenmesi. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 13(3), 59-77. https://doi.org/10.19160/e-ijer.1068072