Okul Müdürlerinin ve Öğretmenlerin Okul Müdürlerinin Ders Denetimine İlişkin Algıları: Metafor Çalışması / Perceptions of School Principals and Teachers Regarding School Principals' Lesson Supervision: A Metaphor Study

The aim of this study is to determine the perceptions of school principals and teachers regarding the lesson supervision of school principals. The study was designed as a qualitative research.The data were collected using a semi-structured questionnaire in which metaphors were asked with their reasons. In the first part of the questionaire, demographic informations were collected. In the second part, the school principals and teachers were asked what they would liken lesson supervision to and why. The data were evaluated by the inductive content analysis technique. The study group consisted of school principals and teachers from Anatolian, Science and Anatolian Imam-Hatip High Schools of the Ministry of National Education in five central districts of Antalya. The views of 200 participants, gathered both face-to-face and online, were analysed. In line with teachers’ opinions, fifty-three metaphors and five sub-themes under the positive theme; one hundred and thirty-three metaphors and six sub-themes under the negative theme were reported. On the other hand, eight metaphors and three sub-themes under the positive theme; six metaphors and three sub-themes under the negative theme were created according to the opinions of the school principals. Consequently, the positive perceptions of the teachers were reported by, the themes of protective/authoritarian, facilitator/inspiring, leader, controller/corrective and researcher/analyst were expressed. On the other hand, the themes about the negative perceptions of the teachers were as follows: ineffective, formalist, controller, threatening, destructive/blocking and scary were used intensively. Although the percentages of school principals' perceptions from a positive and negative point of view were close, their positive perceptions were in the majority. Despite the negative opinions of school principals under the themes of formative/worthless, domineering, and destructive/disruptive, school principals stand out with their leader/ friend and regulatory/prescriptive aspects in lesson supervision, according to their opinions. As a result, the majority of teachers use negative metaphors for lesson supervision, while school principals mostly express positive metaphors. This situation indicates the weakness of communication and cooperation between school principals and teachers. Consequently, measures should be taken to support teachers' personal development, relieve their fears and anxieties and provide a kind of guidance focused various models.

Bu çalışmanın amacı, okul müdürlerinin ve öğretmenlerin okul müdürlerinin ders denetimine ilişkin algılarının belirlenmesidir. Araştırma nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desende tasarlanmıştır. Metaforlar içeren yarı yapılandırılmış bir soru formu kullanılmıştır. Anketin birinci bölümünde demografik bilgilere yönelik sorular yer almaktadır. İkinci bölümde ise okul müdürlerine ve öğretmenlere ders denetimini neye ve neden benzettikleri sorulmuştur. Veriler tümevarımsal içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Antalya ilinin beş merkez ilçesindeki Millî Eğitim Bakanlığına bağlı Anadolu, Fen ve Anadolu İmam-Hatip Liselerinde görev yapan okul müdürleri ve öğretmenler oluşturmuştur. Yüz yüze ve çevrimiçi olarak elde edilen 200 katılımcının görüşleri analiz edilmiştir. Öğretmen görüşleri doğrultusunda olumlu tema altında elli üç metafor ve beş alt tema; olumsuz tema altında yüz otuz üç metafor ve altı alt tema bulunurken, okul müdürlerinin görüşlerine göre olumlu tema altında sekiz metafor ve üç alt tema; olumsuz tema altında altı metafor ve üç alt tema oluşturulmuştur. Öğretmenlerin olumlu algıları incelendiğinde koruyucu/otoriter, kolaylaştırıcı/ilham verici, lider, kontrolcü/düzeltici ve araştırmacı/analiz uzmanı temaları ifade edilmiştir. Öğretmenlerin olumsuz algıları incelendiğinde ise etkisiz, şekilci, kontrolcü, tehditkâr, yıkıcı/engelleyici ve korkutucu temaları yoğun olarak kullanılmıştır. Okul müdürlerinin olumlu ve olumsuz bakış açılarının yüzdeleri birbirine yakın olmakla birlikte olumlu algıları çoğunluktadır. Okul müdürlerinin şekilci/değersiz, buyurgan ve yıkıcı/düzen bozucu temalar altında olumsuz görüşlerine rağmen okul müdürlerinin görüşlerine göre; okul müdürleri ders denetiminde lider, arkadaş ve düzenleyici/kuralcı yönleriyle öne çıkmaktadır. Sonuç olarak, öğretmenlerin çoğunluğu ders denetimi için olumsuz metaforlar kullanırken, okul müdürleri çoğunlukla olumlu metaforlar ifade etmektedir. Bu durum okul müdürleri ve öğretmenler arasındaki iletişim ve iş birliğinin zayıf olduğunu göstermektedir. Bu bulgular neticesinde, öğretmenlerin kişisel gelişimlerine destek olacak, korkularını ve kaygılarını giderici, yanlış arayıcı algınının yerine yol gösterici ve lider denetim uygulamaları sağlayacak önlemler alınmalı ve yeni stratejiler, farklı modeller geliştirilmelidir.