Year 2013, Volume 4, Issue 4, Pages 1 - 17 2014-01-28

Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study

Doç.Dr.Yahya Altınkurt [1] , Doç.Dr. Kürşad Yılmaz [2]

403 773

Yöneticilerin kullandığı gücün temelleri, örgütün, yapılan işin ve çalışanların özellikleri ile yakından ilgilidir. Bu anlamda görevleri gereği örgütün etkililiğinden ve verimliliğinden birinci derece sorumlu kişiler olan okul müdürlerinin sorumluluklarını yerine getirebilmesi, izleyenlerini etkileyebilmesine ve örgütsel amaçlar çerçevesinde yönlendirebilmesine bağlıdır. Bu çalışmanın amacı, kamu ilköğretim (ilkokul, ortaokul) ve ortaöğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin kullandığı örgütsel güç temellerini belirlemeyi sağlayacak bir veri toplama aracı geliştirmektir. Araştırmanın çalışma grubu, 2011–2012 eğitim öğretim yılında Kütahya il merkezindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 409 öğretmenden oluşmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin; Yasal Güç, Ödül Gücü, Zorlayıcı Güç, Uzmanlık Gücü ve Karizma Gücü olmak üzere beş faktörden ve beşli likert tipi 37 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Söz konusu beş faktörlü yapı, toplam varyansın % 66.61'ini açıklamıştır. Ölçekte yer alan maddelerin faktör yük değerleri 0.47 ile 0.84; madde-toplam korelasyonları 0.43 ile 0.85 arasında değişmektedir. Ayrıca ölçeğin beş faktörlü yapısı doğrulayıcı faktör analizi ile de doğrulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi ile elde edilen bulgular değerlendirildiğinde χ2/sd oranı 1.40 bulunmuştur. DFA ile hesaplanan diğer uyum iyiliği indeksleri şöyledir: GFI= 0.97, AGFI= 0.96, RMSEA=0.03, RMR= 0.09, SRMR= 0.08, CFI = 0.99, NFI= 0.98 ve NNFI= 0.99. PGFI değeri ise 0.85 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin, güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla Cronbach Alfa ve McDonald'ın ω iç tutarlık katsayısı ile madde toplam korelasyonları incelenmiştir. Faktörlerin güvenirlik katsayıları ise 0.83 ile 0.94 arasında değişmektedir. OÖGÖ'nün “Yasal Güç” faktöründe maddelerin madde-toplam korelasyonları 0.57 ile 0.71 arasında, “Ödül Gücü” faktöründe 0.50 ile 0.81 arasında, “Zorlayıcı Güç” faktöründe 0.43 ile 0.76 arasında, “Uzmanlık Gücü” faktöründe 0.71 ile 0.85 arasında ve “Karizma Gücü” faktöründe 0.75 ile 0.84 arasında değişmektedir. Bu bulgular doğrultusunda kamu okullarında görev yapan okul müdürlerinin tercih ettikleri örgütsel güç temellerini belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirildiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eğitim, Kamu okulları, Örgütsel güç, Örgütsel güç ölçeği, ---------------------------------- Extended Abstract Purpose: This study aims to develop a data collection scale that can be utilized to assess organizational power sources used by school principals working at public schools at primary and high school level. Method: The participants were 409 primary and secondary school teachers who took part in the study voluntarily, working in Kutahya, a city in western Turkey. Of the participants, 48.2% were female and 51.8 % were male. Their professional experience varied between 1 and 38 years. The study aimed to include teachers from different types of primary and secondary schools, and all the different types of secondary schools present in Kutahya were included. Results: Subject-related previous research, expert and school principals' opinions were referred to while writing the items included in Organizational Power Scale at Schools (OPSS). Though the previous form of OPSS included 47 items, after collection of expert opinions and pre-application process, 7 items were removed from the scale and some items were edited slightly. After necessary editions, 40-item scale was applied to the sampling group and data collected were analyzed. As a result of explanatory factor analysis, it was seen that the scale items accumulated under five factors. These factors were named as “legitimate power”, “reward power”, “coercive power”, “expert power”, and “referent power”. 3 items were removed from the scale because they had high factor loadings in more than one factor and were incompatible with other items in the factor. Factor loading values for items in “Legitimate Power” factor were found to be between 0.66 and 0.84; item-total correlations between 0.59 and 0.75; factor loading values for items in “Reward Power” factor were found to be between 0.53 and 0.73, item-total correlations between 0.50 and 0.80; factor loading values for items in “Coercive Power” factor were found to be between 0.47 and 0.77, item-total correlations between 0.43 and 0.76; factor loading values for items in “Expert Power” factor were found to be between 0.61 and 0.75, item-total correlations between 0.71 and 0.85 and factor loading values for items in “Referent Power” factor were found to be between 0.71 and 0.81, item-total correlations between 0.75 and 0.84. Variance explained together by five factors was found to be 67.94 %. Cronbach Alpha coefficients of the factors varied between 0.84–0.94 and McDonald ω coefficients varied between 0.83–0.94. Confirmatory factor analysis was made on the 37-item structure of the scale that accumulated under five factors gathered as a result of explanatory analysis. The other goodness of fit values calculated with confirmatory factor analysis was: GFI= 0.97, AGFI= 0.96, RMSEA= 0.03, RMR= 0.09, SRMR= 0.08, CFI = 0.99, NFI= 0.98, NNFI= 0.99, PGFI= 0.85. It was found out that all goodness of fit indexes gathered were at sufficient level for the model. Discussion and Conclusion: As a result, the final form of the OPSS consist of 37 items and all items are scored as; “1-never”, “2- quite rarely”, “3-sometimes”, “4-mostly” and “5-always”. There are not any items scored reversely in the scale. Total scores cannot be gathered from the whole scale. Since each factor has different number of items, score gathered from each dimension must be divided by the number of items in related factor and be transformed into an average between 1 and 5, and thus made comparable to each other. High scores gathered from a sub-dimension reveal that school principals use power in that factor more frequently. When findings related to reliability and validity of the scale are analyzed together, it could be stated that the scale is a reliable and valid scale that can be used to assess organizational power bases used by school principals working at public schools at primary and high school level In the light of the findings, it could be noted that the scale developed in the current study will close a gap in the related literature and that it is a measurement scale with sufficient psychometric qualities that can be used in future research. However, it should be stated that in the case of using the scale in private schools and private courses, ensuring reliability and validity study for these groups will be beneficial. Keywords: Education, Public schools, Organizational power, Organizational power scale
Yöneticilerin kullandığı gücün temelleri, örgütün, yapılan işin ve çalışanların özellikleri ile yakından ilgilidir. Bu anlamda görevleri gereği örgütün etkililiğinden ve verimliliğinden birinci derece sorumlu kişiler olan okul müdürlerinin sorumluluklarını yerine getirebilmesi, izleyenlerini etkileyebilmesine ve örgütsel amaçlar çerçevesinde yönlendirebilmesine bağlıdır.Bu çalışmanın amacı, kamu ilköğretim (ilkokul, ortaokul) ve ortaöğretim okullarında görev yapan okul müdürlerinin kullandığı örgütsel güç temellerini belirlemeyi sağlayacak bir veri toplama aracı geliştirmektir. Araştırmanın çalışma grubu, 2011–2012 eğitim öğretim yılında Kütahya il merkezindeki ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 409 öğretmenden oluşmaktadır. Ölçeğin yapı geçerliği için açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonucunda ölçeğin; Yasal Güç, Ödül Gücü, Zorlayıcı Güç, Uzmanlık Gücü ve Karizma Gücü olmak üzere beş faktörden ve beşli likert tipi 37 maddeden oluştuğu belirlenmiştir. Söz konusu beş faktörlü yapı, toplam varyansın % 66.61’ini açıklamıştır.Ölçekte yer alan maddelerin faktör yük değerleri 0.47 ile 0.84; madde-toplam korelasyonları 0.43 ile 0.85 arasında değişmektedir. Ayrıca ölçeğin beş faktörlü yapısı doğrulayıcı faktör analizi ile de doğrulanmıştır. Doğrulayıcı faktör analizi ile elde edilen bulgular değerlendirildiğinde χ2/sd oranı 1.40 bulunmuştur. DFA ile hesaplanan diğer uyum iyiliği indeksleri şöyledir: GFI= 0.97, AGFI= 0.96, RMSEA=0.03, RMR= 0.09, SRMR= 0.08, CFI = 0.99, NFI= 0.98 ve NNFI= 0.99. PGFI değeri ise 0.85 olarak hesaplanmıştır. Ölçeğin, güvenirliğinin belirlenmesi amacıyla Cronbach Alfa ve McDonald’ın ω iç tutarlık katsayısı ile madde toplam korelasyonları incelenmiştir. Faktörlerin güvenirlik katsayıları ise 0.83 ile 0.94 arasında değişmektedir. OÖGÖ’nün “Yasal Güç” faktöründe maddelerin madde-toplam korelasyonları 0.57 ile 0.71 arasında, “Ödül Gücü” faktöründe 0.50 ile 0.81 arasında, “Zorlayıcı Güç” faktöründe 0.43 ile 0.76 arasında, “Uzmanlık Gücü” faktöründe 0.71 ile 0.85 arasında ve “Karizma Gücü” faktöründe 0.75 ile 0.84 arasında değişmektedir. Bu bulgular doğrultusunda kamu okullarında görev yapan okul müdürlerinin tercih ettikleri örgütsel güç temellerini belirlemede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı geliştirildiği sonucuna ulaşılmıştır
Eğitim, Kamu okulları, Örgütsel güç, Örgütsel güç ölçeği
  • Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: SPSS Uygulamalı. Sakarya: Sakarya Üniversitesi İİBF.
  • Artan, İ. (2000). Örgütlerde güç kullanımı ve kaynakları. Z. Aycan (Ed.), Türkiye’de Yönetim, Liderlik ve İnsan Kaynakları Uygulamaları (281–308). Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
  • Aslanargun, E. (2010). Örgütlerde sosyal güç. H.B Memduhoğlu ve K. Yılmaz (Ed.), Yönetimde Yeni Yaklaşımlar (176–194). Ankara: Pegem Akademi.
  • Aydoğan, İ. (2008). Okul yöneticilerinin öğretmenleri etkileme becerileri. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 25: 33–51.
  • Bennis, W. G., and Nanus; B. (1985). Leaders: The Strategies for Taking Charge. New York: Harper and Row.
  • Bolman, L. G., and Deal, T. E. (2008). Reframing Organizations - Artistry, Choice, and Leadership. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
  • Boonstra, J. J., and Bennebroek-Gravenhorst, K. M. (1998). Power dynamics and organizational change: a comparison of perspectives. European Journal of Work and Organizational Psychology, 7 (2): 97–120.
  • Brown, T. A. (2006). Confirmatory Factor Analysis for Applied Research. NY: Guilford.
  • Büyüköztürk, Ş. (2009). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem Akademi.
  • Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal Bilimler İçin Çok Değişkenli İstatistik. Ankara: Pegem Akademi.
  • Donaldson, L. (1996). For Positivist Organization Theory. London: Sage.
  • Erchul, W. P. Raven, B. H., and Whichard, S. M. (2001). School psychologist and teacher perceptions of social power in consultation. Journal of School Psychology, 39 (6): 483–497.
  • Erchul, W. P., and Raven, B. H. (1997). Social power in school consultation: a contemporary view of French and Raven's bases of power model. Journal of School Psychology, 35 (2): 137-171.
  • Erçetin, Ş.Ş. (1995). Ast-Üst İlişkileri. Ankara: Şafak Matbaası.
  • Ertan-Kantos, Z. (2011). Örgüt metaforlarında liderlik: Kavramsal bir çözümleme. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi - Journal of Educational Sciences Research, 1 (1): 135–158.
  • French, J. R. P., Jr., and Raven, B. H. (1959). The bases of social power. In D. Cartwright (Ed.), Studies in Social Power (150–167). Ann Arbor, MI: Institute for Social Research.
  • Gong, J. (2006). Power. F. W. English (Ed.). Encyclopedia of Educational Leadership and Administration (783–784). California: Sage Publications Ltd.
  • Helvacı, M. A., ve Kayalı. M. (2011). Okul müdürlerinin kullandıkları örgütsel güç kaynaklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi (Uşak İli Örneği). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11 (22): 271–296.
  • Hodgkinson, C. (2005). The triumph of the will. In P. T. Begley and P. E. Leonard (Eds.). The Values of Educational Administration (7–22). London: Falmer Pres.
  • Hoy, W. K., and Miskel, C. G. (2010). Eğitim Yönetimi: Teori, Araştırma Uygulama (S. Turan, Çeviri Ed.). Ankara: Nobel.
  • Hu, L., and Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling, 6: 1–55.
  • Jöreskog, K. G., and Sörbom, D. (1993). LISREL 8: Structural equation modeling with the SIMPLIS command language. Lincolnwood: Scientific Software International Inc.
  • Kayalı, M. (2011). Okul müdürlerinin kullandıkları güç kaynakları. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Uşak.
  • Kelloway, K. E. (1998). Using LISREL for Structural Equation Modeling: A Researcher’s Guide. CA: Sage.
  • Kline, P. (1994). An Easy Guide to Factor Analysis. New York: Routledge.
  • Koçel, T. (1998). İşletme yöneticiliği. İstanbul: Beta.
  • Lam, S. S. K. (1996). Social power for compliance of middle managers and front-line workers with quality improvement policies. Journal of Management Development, 15 (9): 13–17.
  • Leech, N. L., Barrett, K. C., and Morgan, G. A. (2005). SPSS for Intermediate Statistics: Use and Interpretation. NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
  • Meydan, C. H. ve Polat, M. (2010). Liderin güç kaynakları üzerine kültürel bağlamda bir araştırma. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 65 (4): 123–140.
  • Mintzberg, H. (1983). Power in and Around Organizations. Englewood Cliffs, USA: Prentice Hall, Inc.
  • Munduate, L., and Bennebroek-Gravenhorst, K. M. (2003). Power dynamics and organisational change: An introduction. Applied Psychology: An International Review, 52 (1): 1–13.
  • Özaslan, G., ve Gürsel, M. (2008). Eğitim yöneticilerinin güç tipi tercihlerinin değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 25: 351 -370.
  • Özdamar, K. (2004). Paket Programlar ile İstatistiksel Veri Analizi II. Eskişehir: Kaan Kitabevi.
  • Pett, M.A., Lackey, N.R., and Sullivan, J.J. (2003). Making Sense of Factor Analysis: The Use of Factor Analysis for Instrument Development in Health Care Research. CA: Sage.
  • Pfeffer, J. (1992a). Managing with Power: Politics and Influence in Organizations. USA: Harvard Business School.
  • Pfeffer, J. (1992b). Understanding power in organizations. California Management Review, 34 (2): 29- 50.
  • Robbins, S. P. (1994). Örgütsel Davranışın Temelleri (S. A. Öztürk, Çev.). Eskişehir: ETAM.
  • Rollinson, D., and Broadfield, A. (2002). Organizational Behaviour and Analysis. Essex: Pearson Education.
  • Salancik, C. R., and Pfeffer, J. (1977). Who gets power-and how they hold on to it: a strategic contingency model of power. Organizational Dynamics, 5: 3–21.
  • Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., and Müller, H., (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Test of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research - Online, 8 (2): 23–74.
  • Schumacker, R. E., and Lomax, R. G. (1996). A Beginner’s Guide to Structural Equation Modeling. NJ: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.
  • Shapiro, A. (2006). Leadership, social dimensions of. In F. W. English (Ed.), Encyclopedia of Educational Leadership and Administration (574–580). CA: Sage.
  • Short, P. M., and Johnson, P. E. (1994). Exploring the links among teacher empowerment, leader power, and conflict. Education, 114: 581–594.
  • Steiner, C. ve Şahin, M. (2011). Güç Oyunları – Gücün Öteki Yüzü (M. Şahin, N. S. Sağlam, İ. İnanoğlu ve F. U. Maşraf, Çev.). Ankara: Pegem Akademi.
  • Stevenson, C. (2006). Expert power. In F. W. English (Ed.), Encyclopedia of Educational Leadership and Administration (370–371). CA: Sage.
  • Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri. Türk Psikoloji Yazıları, 3 (6): 49–74.
  • Şimşek, Ö. F. ((2007). Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş: Temel İlkeler ve LISREL Uygulamaları. Ankara: Ekinoks.
  • Tabachnick, B. G., and Fidell, L.S. (2001). Using Multivariate Statistics. Boston: Ally and Bacon.
  • Tavşancıl, E. (2005). Tutumların Ölçülmesi ve SPSS ile Veri Analizi. Ankara: Nobel.
  • Ward, E. W. (1998). Managerial power bases and subordinates' manifest needs as influences on psychological climate. Journal of Business and Psychology, 12 (3): 361–378.
  • Yılmaz, V., ve Çelik, H. E. (2009). LISREL ile Yapısal Eşitlik Modellemesi-I. Ankara: Pegem Akademi.
  • Zafer, D. (2008). İlköğretim Okulu Yöneticilerinin Kullandıkları Örgütsel Güç Kaynaklarına İlişkin Öğretmen Görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya: Türkiye.
Primary Language tr;en
Journal Section Educational Sciences and Sciences of Field Education
Authors

Author: Doç.Dr.Yahya Altınkurt

Author: Doç.Dr. Kürşad Yılmaz

Dates

Publication Date: January 28, 2014

Bibtex @ { ijer105438, journal = {e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi}, issn = {}, eissn = {1309-6265}, address = {Mustafa ERSOY}, year = {2014}, volume = {4}, pages = {1 - 17}, doi = {}, title = {Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study}, key = {cite}, author = {Altınkurt, Doç.Dr.Yahya and Yılmaz, Doç.Dr. Kürşad} }
APA Altınkurt, D , Yılmaz, D . (2014). Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4 (4), 1-17. Retrieved from http://www.e-ijer.com/issue/8024/105438
MLA Altınkurt, D , Yılmaz, D . "Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study". e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 4 (2014): 1-17 <http://www.e-ijer.com/issue/8024/105438>
Chicago Altınkurt, D , Yılmaz, D . "Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study". e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 4 (2014): 1-17
RIS TY - JOUR T1 - Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study AU - Doç.Dr.Yahya Altınkurt , Doç.Dr. Kürşad Yılmaz Y1 - 2014 PY - 2014 N1 - DO - T2 - e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 17 VL - 4 IS - 4 SN - -1309-6265 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 e-International Journal of Educational Research Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study %A Doç.Dr.Yahya Altınkurt , Doç.Dr. Kürşad Yılmaz %T Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study %D 2014 %J e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi %P -1309-6265 %V 4 %N 4 %R %U
ISNAD Altınkurt, Doç.Dr.Yahya , Yılmaz, Doç.Dr. Kürşad . "Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study". e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi 4 / 4 (January 2014): 1-17.
AMA Altınkurt D , Yılmaz D . Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study. e-ijer. 2014; 4(4): 1-17.
Vancouver Altınkurt D , Yılmaz D . Okullarda Örgütsel Güç Ölçeği'nin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması/Development of Organizational Power Scale at Schools: A Reliability and Validity Study. e-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi. 2014; 4(4): 17-1.