Özel yeteneklilerin Bilimsel Yaratıcılıkları Konusunda Yapılan Çalışmaların İncelenmesi / An Analysis of the Studies in the Field of Scientific Creativity of the Gifted

Bu çalışmanın amacı özel yeteneklilerin bilimsel yaratıcılıkları konusunda 1998-2022 yılları arasındaki akademik yayınların sistematik olarak incelenip değerlendirilmesi ve bu alandaki çalışmaların demografik yapılarının ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırma verisi Web of Science (WoS), Scopus, ERIC ve Science Direct bilimsel veri tabanlarından “gifted*” ve "scientific creativity*” anahtar kelimeleri kullanılarak taranmış 31 adet çalışmadan elde edilmiştir. Çalışmada bibliyometrik metodoloji ve sistematik derleme yöntemi birlikte kullanılmıştır. Çalışmaya dahil edilen yayınlardan elde edilen veriler doküman tarama yöntemi ile toplanmıştır. Elde edilen verilere içerik analiz yöntemi ve bibliyometrik analiz yöntemi uygulanmıştır. Yayınlardan elde edilen sonuçlar; Ghassip’in modeli tüm araştırmalar tarafından desteklenmiştir. Yaratıcı ve yeni davranışları kontrol eden değişkenler araştırılmalıdır. Özel yetenekli bireyler bilgiyi ulaşmaya değil, bilgiyi oluşturmaya içgüdüsel olarak yatkındırlar. Bilimsel yetenek, bireyin kişiliğine, sosyal ve psikolojik durumuna, yeterliliğine ve performansına bağlıdır. Hayal gücü, bilimsel girişkenlik, zaman, genel zekâ, duygusal zekâ, akademik bilgi, düşünme stilleri, okul iklimi, motivasyon, fen yeteneği, akademik katılım, veli ve öğretmen desteği, akademik benlik, öğretmenlerin bilimsel yaratıcılık düzeyleri, sanatsal yaratıcılık, fetem ve proje tabanlı öğretim değişkenlerindeki pozitif yönlü gelişmeler bilimsel yaratıcılık düzeyini arttırır. İçsel motivasyon, bilgelik, özerklik ve inisiyatif uygunluk, yenilik, düşünceli olma, ilginçlik ve zekâ, bilimsel yaratıcılığı gelişkin bireylerde olması gereken özelliklerdir. Yaratıcılığı gelişkin bireyler deneyler yapmayı, sorular sormayı, zor sorunları çözmek için mantıklı düşünmeyi ve fikirleri paylaşmayı tercih ederler. Bilimsel yaratıcılığı ebeveynler öğrenme, öğretmenler düşünme ve öğrenciler deney yapma olarak algılar. Beyin fırtınası, zihin haritası çıkarma, altı şapkalı düşünme tekniği, morfolojik analiz gibi teknikler yaratıcı düşünmeyi geliştirir. Marjinal geçmişe sahip, düşük gelirli, dezavantajlı özel yetenekli bireyler için STEM temelli okul ve fakülteler desteklenmelidir. Okul giriş sınavları matematik ve sözel yetenek ölçümlerinin dışında yaratıcı ölçümler olmalıdır. Yetenekli öğrenciler için hızlandırma ve sınıf atlatma prosedürü geliştirilmelidir. Özel yetenekli ancak başarısız öğrencilerin, Martin'in bilişsel-davranışçı programı ile akademik katılımı arttırılarak başarı düzeyi geliştirilebilir. Anomalik durumlar, meydan okuyucular, argümantasyon gibi yenilikçi teknik ve enstrumanlar kullanılarak özel yeteneklilerin bilimsel yaratıcılık düzeyi geliştirilebilir.

The aim of this study is to systematically examine and evaluate the academic publications between 1998-2022 on the scientific creativity of gifted people and to reveal the demographic structures of the studies in this field. Research data was obtained from 31 studies scanned using the keywords “gifted*” and “scientific creativity*” from Web of Science (WoS), Scopus, ERIC and Science Direct scientific databases. In the study, bibliometric methodology and systematic review method were used together. Included in the study. The data obtained from the published publications were collected by document scanning method. The content analysis method and bibliometric analysis method were applied to the obtained data. The results obtained from the publications; Ghassip's model was supported by all studies. The variables that control creative and new behaviors should be investigated. Gifted individuals can learn They are instinctively inclined to create knowledge, not to reach it.Scientific ability depends on the personality, social and psychological status, competence and performance of the individual.Imagination, scientific initiative, time, general intelligence, emotional intelligence, academic knowledge, thinking styles, school climate, motivation, Positive developments in science ability, academic participation, parent and teacher support, academic self, teachers' scientific creativity levels, artistic creativity, science and project-based teaching variables increase the level of scientific creativity. Intrinsic motivation, wisdom, autonomy and initiative, appropriateness, innovation, thoughtfulness, interestingness and intelligence are the characteristics that individuals with developed scientific creativity should have. Individuals with high creativity prefer to experiment, ask questions, think logically and share ideas to solve difficult problems. Parents perceive scientific creativity as learning, teachers as thinking, and students as experimenting. Techniques such as brainstorming, mind mapping, six hat thinking techniques, morphological analysis develop creative thinking. STEM-based schools and faculties should be supported for marginalized, low-income, and disadvantaged gifted individuals. School entrance exams should be creative measures apart from math and verbal ability measures. The acceleration and skipping procedure should be developed for gifted students. The level of success can be improved by increasing the academic participation of gifted but unsuccessful students with Martin's cognitive-behavioral program. Scientific creativity level of gifted students can be improved by using innovative techniques and instruments such as anomalies, challengers and argumentation.