Examining Attitudes and Behaviours of Secondary School Students in Terms of Internet Use and Media Literacy Process

Medya Okuryazarlığı kavramı; televizyon, video, sinema, reklamlar ve internet gibi yazılı ve yazılı olmayan farklı formatlardaki iletilere erişim, onları çözümleme, değerlendirme ve iletme yeteneği (Aufderheide, 1993) olarak tanımlanmaktadır. Bu kavramın Türk eğitim sisteminin içerisine dâhil olmasıyla birlikte, Medya Okuryazarlığının, ders kapsamında, hayat boyu içselleştirerek uygulanması desteklenmeye başlanmıştır. Ancak, Türkiye’de Medya Okuryazarlığının ortaokullarda seçmeli bir ders olarak işlenmeye başlandığı 2006 yılından bu yana bu dersin, öğrencilerin kitle iletişim araçları konusundaki davranışlarını olumlu yönde değiştirdiğine dair çok fazla araştırmaya rastlanamamaktadır. Medya Okuryazarlığı becerilerine sahip olunduğunda, kitle iletişim araçlarının olumsuz etkilerinden korunmak ve maksimum fayda elde etmek mümkündür. Kitle iletişim araçlarının hayatın kaçınılmaz bir parçası olduğu günümüzde, kitle iletişim araçlarından kaçınmak yerine, bilinçli üreticileri ve tüketicileri olmak için her yaş grubuna Medya Okuryazarlığı eğitimi vermek ve bireylerin medyanın dikte ettiklerini eleştirel bir bakış açısıyla yorumlamasını sağlamak şarttır. Böylece kitle iletişim araçlarından maksimum fayda elde edilebilecektir. Ancak birçok araştırmacı, kitle iletişim araçlarının medya okuryazarlığı becerilerine sahip olmayan çocuklar ve gençler üzerindeki olumsuz etkilerine karşı toplumu uyarmaktadır. Metot: Kitle iletişim araçlarından televizyon ve internet, Medya Okuryazarlığı becerilerine sahip olmayan çocukları fiziksel, psikososyal, ahlaki ve bilişsel açıdan olumsuz etkilemektedir. Televizyon ve internete yönelik öğrenci tutum ve davranışlarının ortaya konulabilmesi ve bu kitle iletişim araçları vasıtasıyla çocukların yaşamış olduğu olumsuz durumların tespit edilmesi için araştırmacı tarafından, İnternet ve Televizyon Tutum ve Davranış Ölçeği-Öğrenci [İTTÖ-Ö] ölçeği geliştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Kütahya merkezde 6., 7. ve 8. sınıflarına devam eden 1302 öğrenci oluşturmuştur. Verilerin analizinde yüzde, frekans, t-Testi, ANOVA ve X2 kullanılmıştır. Bulgular ve Tartışma: Bulgular göstermiştir ki, öğrencilerin büyük çoğunluğunun kitle iletişim araçlarına erişimleri üst düzeydedir. Ancak bu çocukların Medya Okuryazarlığı becerileri kısıtlıdır ve bu çocuklar televizyon ve internetin olumsuz etkilerine karşı risk altındadır. Araştırma bulgularına göre, öğrenciler, kontrolsüz ve denetimsiz televizyon seyretme ve internet kullanma, sosyal medyada kişisel bilgilerini herkesle paylaşma, internet bağımlılığı, ebeveynden yardım isteyememe, internetten elde edilen bilgilerin güncelliği ve doğruluğuna inanma, internette dolandırılma, haklarında dedikodu yayılması gibi önemli sorunlarla karşı karşıyadır. Türkiye’de Medya Okuryazarlığının ortaokullarda seçmeli bir ders olarak işlenmeye başlandığı 2006 yılından bu yana bu dersin, öğrencilerin kitle iletişim araçları konusundaki davranışlarını olumlu yönde değiştirdiğine dair çok fazla araştırmaya rastlanamamaktadır ve bu araştırma da göstermiştir ki, ortaokul öğrencileri bu seçmeli derse rağmen, medyaya ilişkin ciddi problemler yaşamaktadır. Öneriler: İleride yapılacak araştırmalar ile bu seçmeli dersin içeriği, yöntem ve teknikleri irdelenmeli, daha detaylı çalışmalarla dersin verimliliğini ve işlevini artıracak öneriler getirilmelidir. Ayrıca, bu dersi veren öğretmenlerin yeterlilikleri üzerine çalışma yapılabilir ve yaşadıkları sıkıntıları aşmaları için hizmet için eğitim gibi çözümler üretilebilir.

Television and internet, two important media, have many negative effects on physical, psycho-social, moral and cognive development of youth who do not have media literacy skills. The researcher developed Inventory of Attitude and Behaviour towards the Internet and Television - Student (Internet ve Televizyon Tutum ve Davranis Olcegi-Ogrenci) [ITTO-O] to examine secondary school students’ usage of television/internet and the social problems they faced. The research involved 1,302 children attending grades 6 to 8 in Central Kutahya. The researcher used percentage, frequency, t-Test, ANOVA and X2 to analyze the data. The findings of the research show that many of the students’ usage of internet and television is intense. However, those students are found to have a lack of media literacy skills. These students are under the risk of negative effects of internet and television. According to the findings of the research, students demonstrated the following problems: uncontrolled internet and television usage, freely sharing personal information in social media, internet addiction, difficulty in seeking help from parents, trusting all information found on internet, encountering internet fraud, internet gossipping about himself-herself and so on.